บทที่ 203 บันทึกตัวละคร

ท้องฟ้าสว่างโร่ แสงแดดยามเช้าสาดส่องผ่านช่องหน้าต่าง ทอดเงาเป็นลวดลายพาดผ่านพื้นห้อง เมิ่งซิ่นนั่งอยู่บนเก้าอี้หวายที่ส่งเสียงดังเอี๊ยดอ๊าด ในมือที่เหี่ยวย่นกำหนังสือพิมพ์ที่หมึกยังไม่ทันแห้งสนิทไว้ พาดหัวข่าวหน้าหนึ่ง ตัวอักษรขนาดใหญ่สะดุดตาประกาศถึงจุดจบของยุคสมัยเก่า "การปฏิวัติสำเร็จ" บนใบหน้าที่แห้งเหี่ยวของเขา ร่องรอยความชราฝังลึก ริ้วรอยแต่ละเส้นล้วนซ่อนเรื่องราวที่ผ่านร้อนผ่านหนาวมาอย่างโชกโชน ดวงตาที่ขุ่นมัวไม่ไหวติง เนิ่นนาน ผิวหนังที่มุมปากก็ขยับยกขึ้นอย่างแผ่วเบาที่สุด แข็งค้างเป็นรอยยิ้มแห่งความโล่งใจ มือข้างที่คอยดีดลูกคิดมาทั้งชีวิต ในที่สุดก็ปล่อยวาง ปลายนิ้วตกลงอย่างหมดเรี่ยวแรง หนังสือพิมพ์ร่วงหล่นจากหน้าตัก ปลิวตกลงบนพื้นอย่างเงียบเชียบ พ่อค้าผู้ยิ่งใหญ่แห่งยุค ปิดฉากลงเพียงเท่านี้

ภายในกองถ่าย เงียบกริบราวกับป่าช้า เว่ยฉางเฟิงจ้องจอมอนิเตอร์เขม็ง ขอบตาแดงก่ำ มือที่จับวิทยุสื่อสารสั่นเทาอย่างรุนแรง "ปิด... กล้อง——!" คำสองคำที่แหบพร่า แหวกอากาศที่หยุดนิ่ง วินาทีต่อมา ทั้งกองถ่ายก็ระเบิดเสียงปรบมือและเสียงโห่ร้องยินดีดังกึกก้องราวกับภูเขาถล่มแผ่นดินทลาย "สุขสันต์วันปิดกล้อง!" "อาจารย์หลินสุดยอด!" ช่อดอกไม้และสายรุ้งกระดาษท่วมท้นตัวหลินเยี่ยนในพริบตา ผู้ช่วยอุ้มช่อดอกไม้ช่อใหญ่ที่สุด แหวกฝูงชนเบียดเข้าไปหาเขา ทีมงานในกองถ่าย ตั้งแต่ฝ่ายจัดแสงไปจนถึงผู้ดูแลฉาก บนใบหน้าของทุกคนล้วนเต็มเปี่ยมไปด้วยความตื่นเต้นและความอาลัยอาวรณ์ จุกก๊อกแชมเปญดัง "ป๊อป" ฟองฟู่พุ่งกระจาย หลินเยี่ยนถูกผู้คนห้อมล้อมอยู่ตรงกลาง เขารับช่อดอกไม้มาอย่างสุภาพ พยักหน้ายิ้มให้กับทุกคนที่เข้ามาแสดงความยินดี เพียงแต่ในดวงตาดอกท้อคู่สวยนั้น ยังคงหลงเหลือความโศกเศร้าอันลึกซึ้งของเมิ่งซิ่นที่ยังไม่จางหายไปจนหมด เขาถ่ายรูปกับทุกคน แจกลายเซ็นลงบนสมุดทุกเล่มที่คนนำมาขออย่างตั้งใจ เมื่อพลบค่ำมาเยือน การแสดงดอกไม้ไฟชุดใหญ่ที่เตรียมไว้เพื่อเขา ก็ถูกจุดขึ้นสู่ท้องฟ้าเหนือลานกว้างหน้าเมืองจำลองเหิงเตี้ยนตรงเวลา แสงสีตระการตาระเบิดกลางอากาศยามค่ำคืน สาดส่องใบหน้าที่หล่อเหลาและสะอาดสะอ้านของเขาให้สว่างวาบสลับมืดมิด แฟนคลับที่อยู่หลังแนวกั้น ตะโกนเรียกชื่อเขาเสียงดังลั่น "หลินเยี่ยน!" "หลินเยี่ยน!" "หลินเยี่ยน!" เขายืนอยู่ตรงนั้น ดูการแสดงดอกไม้ไฟจนจบอย่างเงียบๆ จากนั้นก็หันไปทางกลุ่มแฟนคลับ แล้วโค้งคำนับให้พวกเธออย่างสุดซึ้ง จากนั้นก็โบกมือแสดงความขอบคุณ และยังกำชับให้ผู้ช่วยไปซื้อชานมกับขนมหวานมาแจกแฟนคลับที่มาหาเขาด้วย

"นี่คือน้ำใจเล็กๆ น้อยๆ จากผมครับ ขอบคุณหิ่งห้อยเยี่ยน (ชื่อแฟนคลับ) ที่คอยสนับสนุนมาตลอด ขอบคุณพวกคุณมากครับ!" เมื่อความวุ่นวายสงบลง หลินเยี่ยนกับเว่ยฉางเฟิงก็ไปหาร้านแผงลอยข้างทางใกล้ๆ กองถ่าย สั่งบะหมี่มากินกันสองชาม "ไม่ไปฉลองกับพวกเขาสักหน่อยเหรอ?" เว่ยฉางเฟิงจิบเหล้า แววตาซับซ้อน "ไม่ล่ะครับ" หลินเยี่ยนก้มหน้า ค่อยๆ กินบะหมี่ "ผมต้องใช้เวลาสักหน่อย เพื่อส่งท่านผู้เฒ่าเมิ่งให้ไปสู่สุขคติ" น้ำเสียงของเขาสงบนิ่งมาก ไม่ใช่ความเจ็บปวดราวกับถูกฉีกทึ้งเหมือนตอนที่แสดงเป็นกู้เสี่ยวเป่ย และไม่ใช่การจมดิ่งจนเกือบจะพังทลายเหมือนตอนที่สวมบทโจวอวี่ ตอนนี้ เขาเรียนรู้วิธีที่จะบอกลาตัวละครอย่างสง่างามได้แล้ว กระบวนการหลุดออกจากตัวละคร ก็เริ่มเร็วขึ้นและนุ่มนวลขึ้นเรื่อยๆ เว่ยฉางเฟิงเงียบไปพักใหญ่ ก่อนจะยกแก้วเหล้าขึ้น "แด่เมิ่งซิ่น" หลินเยี่ยนวางตะเกียบลง ยกถ้วยชาตรงหน้าขึ้นมา ชนกับแก้วของเว่ยฉางเฟิงเบาๆ "แด่เขาครับ"

กลับถึงโรงแรม หลินเยี่ยนไม่ได้พักผ่อนทันที เขาอาบน้ำอุ่น เปลี่ยนเสื้อผ้าสะอาด แต่กลับไม่รู้สึกง่วงเลยแม้แต่น้อย ความรู้สึกหนักอึ้งที่เป็นของเมิ่งซิ่น ยังคงเกาะติดอยู่กับจิตวิญญาณของเขา ราวกับมีน้ำหนักจริงๆ เขานั่งลงที่โต๊ะหนังสือ คลี่กระดาษเขียนจดหมายของโรงแรมออก แล้วจับปากกา เขาจะเขียนบันทึกสั้นๆ ให้กับตัวละครตัวนี้ นี่คือบทสนทนาส่วนตัวระหว่างเขากับตัวละคร เป็นพิธีกรรมสุดท้าย นอกหน้าต่างดึกดื่นค่อนคืน ภายในห้องมีเพียงแสงไฟสีนวลตาจากโคมไฟตั้งโต๊ะ ปลายปากกาจรดลงบนกระดาษ เขาเขียนอย่างเชื่องช้า ราวกับกำลังรำลึกถึงชีวิตอันยาวนานและระหกระเหินของเมิ่งซิ่น <บันทึกเมิ่งซิ่น> เขาจรดปากกาเขียนชื่อเรื่อง "ผู้คนในโลกหล้าต่างกล่าวว่า พ่อค้านั้นเห็นแก่ผลกำไรและไม่ใส่ใจการพลัดพราก" "แต่เมิ่งซิ่นกลับใช้ทั้งชีวิต เพื่อพิสูจน์คำกล่าวอีกประโยคหนึ่ง" "พ่อค้าผู้ยิ่งใหญ่ ทำเพื่อชาติและราษฎร"

ปลายปากกาของหลินเยี่ยนชะงักไป เขานึกถึงความเด็ดเดี่ยวของเมิ่งซิ่นที่คุกเข่าอยู่หน้าจวนในคืนหิมะตก นึกถึงความหลุดพ้นตอนที่เขาเผาสมุดบัญชีทิ้ง นึกถึงความโล่งใจตอนที่เขาสละทรัพย์สินจนหมดตัว นั่นไม่ใช่วีรบุรุษ เขาเป็นเพียงคนโง่เขลาในยุคกลียุคที่บ้านเมืองล่มสลาย ผู้ซึ่งเพ้อฝันว่าจะใช้ลูกคิดเล็กๆ เพียงอันเดียว ไปพลิกฟื้นแผ่นดินให้กลับมาเป็นปกติได้ "ความเฉียบแหลมของเขาคือชุดเกราะที่ใช้ป้องกันหอกดาบจากโลกภายนอก การสละทรัพย์สมบัติของเขาคือจุดอ่อน คือความยึดมั่นในศักดิ์ศรีของปัญญาชนที่หลงเหลืออยู่เป็นสิ่งสุดท้ายในก้นบึ้งหัวใจ แต่จุดที่อ่อนไหวที่สุดนี้ กลับหล่อหลอมจนกลายเป็นกระดูกที่แข็งแกร่งที่สุดของเขาในท้ายที่สุด" "เขาเคยคุกเข่า เคยอ้อนวอน และสองมือก็เคยเปื้อนการคิดคำนวณที่สกปรกโสมม" "แต่สุดท้ายเขาก็ยืนหยัดขึ้นมาได้ เปลี่ยนทรัพย์สมบัติของทั้งตระกูล ให้กลายเป็นประกายไฟแห่งการเกิดใหม่ของชนชาติ" เขียนมาถึงตรงนี้ หลินเยี่ยนก็หยุดมือ เขาหลับตาลง ใบหน้าที่เต็มไปด้วยรอยเหี่ยวย่นของเมิ่งซิ่น ฉายวาบขึ้นมาตรงหน้า แผ่นหลังที่ค่อมงุ้มนั้น ราวกับกำลังโค้งคำนับให้เขาเล็กน้อยเช่นกัน หลินเยี่ยนลืมตาขึ้น บรรจงเขียนตัวอักษรสองสามบรรทัดสุดท้ายลงในตอนท้ายของบทความ "ลาก่อน ท่านเมิ่งซิ่น" "ขอบคุณ ที่ให้โอกาสผม ได้สัมผัสชีวิตที่ยิ่งใหญ่อลังการสักครั้งหนึ่ง"