บทที่ 64 มอบความหมายให้

เย็นวันเสาร์ห้าโมงกว่า หลี่ซิวหยวนก็มาถึงร้านอาหารที่คังอวี่เซวียนจองไว้ล่วงหน้า วางมัดจำไว้ที่เคาน์เตอร์หน้าร้านสามพันหยวนก่อน ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม ค่าอาหารมื้อนี้ตัวเองต้องเป็นคนจ่ายแน่นอน

จากนั้นก็เริ่มจัดการเรื่องรายการอาหาร พร้อมกับเดินไปดูห้องส่วนตัวที่จองไว้ ทั้งที่นั่ง ทั้งการระบายอากาศ

รายละเอียดเหล่านี้ดูเผินๆ เหมือนไม่มีประโยชน์ แต่ทุกอย่างล้วนเป็นตัวชี้ขาดความสำเร็จหรือล้มเหลวของเรื่อง ยกตัวอย่างเช่นห้องส่วนตัวของร้านอาหารบางแห่ง ในช่วงต้นฤดูร้อนมักเกิดความชื้นย้อนขึ้นมาจนมีกลิ่นอับ หรือเช่นเก้าอี้บางตัวอาจชำรุด แต่พนักงานเสิร์ฟของร้านสะเพร่าจนไม่ได้สังเกตเห็น

แล้วยังมีภาชนะอะไรพวกนั้นอีก หลี่ซิวหยวนตรวจสอบทีละอย่างจนครบ

จากนั้นถึงเพิ่งวางปากกาหมึกซึมที่เตรียมไว้ให้เรียบร้อย

พอถึงหกโมงเย็น คังอวี่เซวียนก็มาถึง พอเห็นว่าหลี่ซิวหยวนจัดการไว้แล้ว ก็เอ่ยปากต่อว่าเล็กน้อยว่า "ซิวหยวน นายทำอะไรของนาย ดูถูกเพื่อนเก่าหรือไง บอกแล้วว่าฉันจะจัดการเอง นายจะมากังวลอะไร"

"หัวหน้าห้อง ผมไม่ได้หมายความอย่างนั้น น้ำใจของคุณผมสัมผัสได้ตั้งแต่เมื่อคืนแล้ว วันนี้ยังช่วยผมนัดอาจารย์บรรณาธิการมาให้อีก แต่ผมจะไม่รู้ประสีประสาไม่ได้ครับ เรื่องที่ผมทำได้ผมก็ทำสักหน่อย เย็นนี้ยังต้องรบกวนคุณช่วยพูดจาดีๆ ต่อหน้าอาจารย์บรรณาธิการให้ผมอีกหลายคำ" หลี่ซิวหยวนพูดอย่างเกรงใจ

คังอวี่เซวียนทำท่าจนใจ แต่ในใจกลับรู้สึกสบายใจมาก หลี่ซิวหยวนคนนี้รู้ประสีประสา ไม่ได้คิดว่าทุกอย่างเป็นเรื่องที่สมควรได้รับ ถ้าเช่นนั้นมิตรภาพเพื่อนร่วมมหาวิทยาลัยนี้ก็สานต่อกันไปได้

เดิมทีคังอวี่เซวียนให้หลี่ซิวหยวนรออยู่ในห้องส่วนตัว ส่วนเขาจะรอต้อนรับอาจารย์บรรณาธิการอยู่ข้างนอกก็พอ แต่หลี่ซิวหยวนกลับยืนกรานจะรอด้วยกัน

"ผมนั่งอยู่ในห้องคนเดียวจะทำอะไร ก็ไม่มีอะไรทำ เหมือนหุ่นไม้ท่อนหนึ่ง เรามาอยู่ด้วยกันยังได้คุยเรื่องสมัยมหาวิทยาลัยกันอีก" หลี่ซิวหยวนพูดพลางยิ้ม

สองคนคุยกันอยู่ที่หน้าประตูร้านอาหาร หลี่ซิวหยวนจึงได้รู้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์บรรณาธิการท่านนี้กับคังอวี่เซวียนนั้น ถือเป็นอาเขยฝ่ายแม่ของบ้านเขา สองครอบครัวไปมาหาสู่กันค่อนข้างใกล้ชิด

หลี่ซิวหยวนพอได้ยินก็เข้าใจทันที ทางบ้านของคังอวี่เซวียนไม่ธรรมดาเลย ไม่อย่างนั้นแล้ว จะไปมาหาสู่กับครอบครัวอาเขยได้ใกล้ชิดอย่างไร ต่อเมื่อทั้งสองฝ่ายต่างใช้ประโยชน์จากกันได้เท่านั้น ความสัมพันธ์เครือญาติจึงจะเป็นสายสัมพันธ์ที่เชื่อมกันไว้

ไม่อย่างนั้นแล้ว บ้านหนึ่งทะยานสู่ความรุ่งโรจน์ อีกบ้านหนึ่งเป็นชาวนาทำไร่ทำนา ไม่ต้องพูดถึงครอบครัวอาเขย ต่อให้เป็นครอบครัวอาแท้ๆ ก็ไม่มีทางไปมาหาสู่กันได้ใกล้ชิดนัก นี่คือความจริงที่โหดร้าย

"หัวหน้าห้อง อาจารย์บรรณาธิการท่านนี้มีบทความอะไรที่ตีพิมพ์ไปแล้วบ้าง ช่วยเล่าให้ผมฟังหน่อยได้ไหมครับ" หลี่ซิวหยวนถามต่อ นี่ก็เป็นการปูทางเช่นกัน การขอให้คนช่วยจัดการเรื่อง ย่อมต้องรู้จักอีกฝ่ายไว้คร่าวๆ รู้ว่าอีกฝ่ายมีผลงานไหนที่ภาคภูมิใจ เวลาคุยกันจึงจะยกยอได้ถูกจุด

ไม่อย่างนั้นแล้ว หากไม่รู้อะไรเลย พอถึงเวลาต้องฝืนชม ก็จะดูแข็งทื่อเกินไป

"อาเขยของฉันเป็นบรรณาธิการรุ่นเก๋า มีบทความตีพิมพ์ไม่น้อย แต่ถ้าเป็นช่วงนี้ล่ะก็ เพิ่งตีพิมพ์บทความเกี่ยวกับการศึกษาในชนบทไป ก่อให้เกิดเสียงตอบรับไม่น้อยเลย..."

หลี่ซิวหยวนกับคังอวี่เซวียนสองคนกำลังคุยกันอยู่ รถซานทานาสีดำคันหนึ่งก็ขับเข้ามา ชายวัยกลางคนคนหนึ่งลงมาจากรถ คังอวี่เซวียนรีบเดินเข้าไปต้อนรับทันที

"คุณอา มาแล้วหรือครับ"

"คุณอาครับ ผมขอแนะนำให้รู้จัก นี่คือหลี่ซิวหยวน เพื่อนร่วมมหาวิทยาลัยของผม ตอนนี้ทำงานอยู่ที่สำนักงานรัฐบาลอำเภอหวงหยวนครับ"

"ซิวหยวน นี่คุณอาของฉันเอง เป็นบรรณาธิการอยู่ที่หนังสือพิมพ์รายวันประจำมณฑลของเรา"

"สวัสดีครับอาจารย์กัว" หลี่ซิวหยวนรีบทักทาย นี่เป็นเพราะก่อนหน้านี้คังอวี่เซวียนแนะนำไว้แล้วว่าอาจารย์บรรณาธิการแซ่กัว ชื่อกัวลี่จวิน

"นี่เป็นครั้งแรกที่อวี่เซวียนแนะนำเพื่อนร่วมรุ่นให้ฉันรู้จักเลยนะ พวกเธอเป็นเพื่อนกันได้ เธอเองก็ต้องยอดเยี่ยมเช่นกัน ในเมื่อเป็นเช่นนั้น ก็อย่ามาถือตัวเป็นคนนอกเรียกอาจารย์กัวอะไรเลย ถ้าไม่รังเกียจ เธอก็เรียกฉันว่าคุณอากัวเหมือนอวี่เซวียนก็แล้วกัน" บนใบหน้าของกัวลี่จวินมีรอยยิ้มบางๆ คำพูดประโยคเดียวชมได้สองคน แถมยังยกระดับคุณค่าของตัวเองไปด้วย

ในใจของหลี่ซิวหยวนชื่นชมอยู่เงียบๆ ว่า "เก่งจริง" ไม่เสียแรงที่เป็นบรรณาธิการ พื้นฐานด้านตัวอักษรแข็งแกร่ง แล้วพื้นฐานด้านการพูดก็แข็งแกร่งเช่นกัน

"ขอบคุณครับคุณอากัว ขอบคุณครับหัวหน้าห้อง..."

"ไม่ต้องพูดเรื่องนี้แล้ว คุณอาครับ ซิวหยวนจัดการไว้เรียบร้อยหมดแล้ว เราเข้าไปข้างในกันเถอะ" คังอวี่เซวียนที่อยู่ข้างๆ ทำหน้าที่คนกลางคอยเชื้อเชิญ กัวลี่จวินเดินนำหน้า คังอวี่เซวียนตามอยู่ด้านขวา หลี่ซิวหยวนอยู่ด้านซ้าย เอียงตัวเล็กน้อย นำหน้ากัวลี่จวินไปเพียงเล็กน้อย หลักๆ เพื่อชี้นำทิศทาง เดินมุ่งหน้าเข้าไปยังห้องส่วนตัว

พอทั้งสองฝ่ายนั่งลงในห้องส่วนตัวแล้ว หลี่ซิวหยวนก็เริ่มรินชา จัดการเรื่องยกอาหาร พร้อมกับไม่ลืมยกยอในคำพูด กระบวนการทั้งชุดก็เริ่มขึ้น ส่วนรายละเอียดที่หลี่ซิวหยวนมาตรวจสอบไว้ล่วงหน้านั้น อันที่จริงแขกอาจไม่รู้สึกถึงความใส่ใจนี้เลยแม้แต่น้อย

แต่เมื่อไหร่ที่รายละเอียดเหล่านั้นตรวจไม่ทั่วถึงจนเกิดปัญหาขึ้นมา ก็จะถูกโทษเอาได้

นี่ก็เหมือนกับเวลาผู้บังคับบัญชามีงาน ใครมาบ้างฉันไม่รู้หรอก แต่ใครไม่มา ฉันจำได้แม่น

เรื่องดำเนินไปอย่างราบรื่นมาก พอเหล้าผ่านไปสามรอบ อาหารผ่านไปห้ารส หลี่ซิวหยวนก็ยื่นต้นฉบับของตัวเองให้กัวลี่จวิน

"คุณอากัวครับ ผมทำงานอยู่ที่สำนักงานรัฐบาลอำเภอ แนวปฏิบัติการก่อสร้างหมู่บ้านต้นแบบชนบทใหม่ที่ส่งลงมานี้ ผมเป็นผู้รับผิดชอบ ผมอ่านแล้วรู้สึกสะเทือนใจมาก บวกกับบ้านผมก็เป็นชนบทเช่นกัน ผมจึงเขียนอะไรไว้เล็กน้อย ขอความกรุณาอาจารย์กัวช่วยชี้แนะแก้ไขให้ด้วยครับ"

กัวลี่จวินรับต้นฉบับมาอย่างไม่ใส่ใจนัก เตรียมจะดูพอเป็นพิธี เมื่อเช้าคังอวี่เซวียนโทรศัพท์หาเขาแล้วเล่าสถานการณ์คร่าวๆ ให้ฟัง คนหนุ่มที่เพิ่งเริ่มทำงาน เขียนบทความเกี่ยวกับนโยบายและระเบียบ แถมยังอยากลงหนังสือพิมพ์รายวันประจำมณฑล ล้อเล่นหรือเปล่ากัน

ส่วนที่คังอวี่เซวียนบอกว่าเขียนได้ดีมากนั้น คังอวี่เซวียนเพิ่งเริ่มทำงาน จะเข้าใจได้สักแค่ไหน อีกอย่างเขาคาดว่าคังอวี่เซวียนเด็กหนุ่มคนนี้คงทิ้งหน้าไม่ลงจนปฏิเสธเพื่อนเก่าไม่ได้มากกว่า

ตัวเองมาสักเที่ยว ทำพอเป็นพิธี แล้วปฏิเสธอย่างนุ่มนวลสักหน่อย หรือไม่ก็ถ่วงเวลาไว้ เรื่องก็เป็นอันจบ ทั้งให้หน้าคังอวี่เซวียนหลานเขยคนนี้ และยังไม่ทำร้ายมิตรภาพเพื่อนร่วมรุ่นของพวกเขาด้วย

แต่พอมองต้นฉบับนี้ เพิ่งอ่านไปสองบรรทัด กัวลี่จวินก็จริงจังขึ้นมาทันที

เขาหยิบแว่นตาออกมาจากกระเป๋าแล้วสวมให้เรียบร้อย ประคองต้นฉบับด้วยสองมือ แล้วเริ่มอ่านอย่างพินิจพิเคราะห์

"ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เมื่อระดับความสำคัญที่ให้แก่ปัญหาสามชนบทเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การก่อสร้างชนบทใหม่ได้ค่อยๆ กลายเป็นวาระสำคัญของการพัฒนาในระดับอำเภอ

ในฐานะเจ้าหน้าที่รัฐระดับฐานรากคนหนึ่ง ระหว่างการลงพื้นที่เยี่ยมเยียนและสำรวจวิจัยในชีวิตประจำวัน ข้าพเจ้าได้สัมผัสอย่างลึกซึ้งถึงจุดอ่อนและความท้าทายที่ชนบทในปัจจุบันเผชิญอยู่ ทั้งในด้านการพัฒนาอุตสาหกรรม สภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย และบริการสาธารณะ

แม้อำเภอหวงหยวนจะยังมิได้เริ่มดำเนินการก่อสร้างหมู่บ้านต้นแบบชนบทใหม่อย่างเต็มรูปแบบ แต่การซ่อมหลังคาก่อนฝนตกและวางแผนล่วงหน้าย่อมมีความหมายอย่างยิ่ง ณ ที่นี้ ข้าพเจ้าจึงขอผนวกเข้ากับสภาพความเป็นจริงของอำเภอ เพื่อทำการสำรวจเบื้องต้นในเชิงทฤษฎี โดยหวังว่าจะเป็นแนวทางอ้างอิงสำหรับการปฏิบัติในอนาคต"

ย่อหน้านี้เขียนได้ดีมาก ทั้งชี้ให้เห็นสถานะของตัวเอง ให้จุดตั้งต้นของการเขียนบทความนี้ ทั้งยังแสดงให้เห็นวิสัยทัศน์และความรับผิดชอบจริงจังต่องานของตัวเอง และที่สำคัญกว่านั้นคือ เน้นย้ำถึงการให้ความสำคัญกับนโยบายจากเบื้องบน

เพียงบทเปิดนี้อย่างเดียวก็ทำให้คนหาที่ติไม่ได้เลย หรือกระทั่งเพียงบทเปิดนี้อย่างเดียวก็มีความหมายทางการเมืองพอที่จะตีพิมพ์ได้แล้ว

งานชิ้นนี้ จากระดับประเทศ ลงมายังแต่ละมณฑล จากมณฑลลงสู่เมือง จากเมืองลงสู่อำเภอ เป็นการผลักดันลงมาทีละชั้น แต่สุดท้ายแล้วก็ยังต้องนำไปปฏิบัติจริงในระดับฐานราก ดังนั้นหลังจากนโยบายและระเบียบนี้ประกาศออกไป ผู้บังคับบัญชาเบื้องบนก็ให้ความสนใจกับปฏิกิริยาของระดับฐานรากมากเช่นกัน

ว่านโยบายนี้พอส่งลงไปถึงระดับฐานรากแล้ว จะจมลงก้นทะเลไปเฉยๆ หรือว่าระดับฐานรากจะกระตือรือร้นให้ความสำคัญและใส่ใจกับงานนี้

ฉะนั้นบทความชิ้นนี้ของหลี่ซิวหยวน เมื่อบวกกับสถานะเจ้าหน้าที่สำนักงานรัฐบาลระดับฐานรากของหลี่ซิวหยวนแล้ว ก็มอบความหมายทางการเมืองอันสำคัญให้แก่บทความชิ้นนี้ขึ้นมาในทันที