บทที่ 82 《ฉินเชียง》

หลังจากการแข่งขันถอดรหัสระดับชาติสำหรับนักเรียนมัธยมต้น, อันดับของหลัวจี๋ก็แซงหน้าหลินชิงชิงได้สำเร็จ ขึ้นมาอยู่ในอันดับที่สามของประเทศ ดังนั้น กลุ่มสามคนนี้ที่รวมเอาอันดับหนึ่งถึงสามของประเทศไว้ด้วยกัน จึงเป็นกลุ่มที่แข็งแกร่งที่สุดอย่างแท้จริงในการแข่งขันครั้งนี้ กู้หย่วนยังจำแววตาของผู้เข้าแข่งขันคนอื่น ๆ ได้อย่างชัดเจน เมื่อทราบผลการแบ่งกลุ่มในตอนนั้น หากไม่ใช่เพราะคณะกรรมการจัดการแข่งขันมีชื่อเสียงที่ดี บางทีอาจจะมีคนตะโกนว่า “ล็อกผล” ออกมาแล้ว

อย่างไรก็ตาม นี่คือเกมการทำงานเป็นทีม กู้หย่วนเคยคิดว่าเฉิงซือหย่วนคงจะไม่พอใจ และพยายามแย่งชิงความเป็นผู้นำของทีม เพราะผู้นำของทีมย่อมได้รับคะแนนการแข่งขันที่มากกว่าอย่างแน่นอน แต่ไม่คิดว่าเฉิงซือหย่วนจะมีความคิดที่มองการณ์ไกลกว่าที่กู้หย่วนคิดไว้มาก

“เงื่อนไขในการได้รับคะแนนเพิ่มขึ้น คือผลงานโดยรวมของทีมต้องดี หากผมดึงดันที่จะแย่งชิงความเป็นผู้นำ อาจจะทำให้ทั้งทีมแตกแยก และสุดท้ายก็ไม่ได้คะแนนเลย”

 “นั่นไม่ใช่สิ่งที่ผมต้องการอย่างแน่นอน” 

“กู้หย่วน แต่นี่ไม่ได้หมายความว่าผมยอมรับคุณนะ การที่อันดับผมตามหลังตอนนี้เป็นแค่ชั่วคราวเท่านั้น แล้วเจอกันตอน ม.ปลาย ปีสอง” เฉิงซือหย่วนกล่าวเช่นนั้น จากนั้นเขาก็ถูกหลัวจี๋หัวเราะเยาะอย่างหนัก: “นายกับกู้หย่วนคะแนนห่างกันเป็นสิบ จะเอาอะไรไปไล่ทันกันล่ะ” ...

ทั้งสามคนเดินเที่ยวในเมืองฉางอันอย่างไร้จุดหมายอยู่สองวัน ในที่สุดตามข้อเสนอของกู้หย่วน พวกเขาก็เลือกหัวข้อที่จะเขียน ฉินเชียง 

ดังนั้น ในวันที่สาม ทั้งสามคนจึงใช้เวลาทั้งวันไปกับการฟังงิ้ว “กู้หย่วน การที่คุณให้เรามาฟังงิ้ว คุณมีความคิดอะไรเหรอ?” เฉิงซือหย่วนซึ่งสงสัยมาตลอดทั้งวัน ขมวดคิ้วถาม เขาคิดในใจว่า การเลือกหัวข้อฉินเชียงมาเขียน ไม่ควรไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับภูมิหลังทางประวัติศาสตร์และเรื่องราวทางวัฒนธรรมของมันหรือ การมาฟังงิ้วนี้มีความหมายแฝงอื่นใดหรือไม่?

แต่กู้หย่วนกลับถามกลับด้วยความประหลาดใจ: “ทำไมถึงถามแบบนั้นล่ะ? พรุ่งนี้ก็จะเริ่ม ‘การกักตัว’ สามวันแล้ว วันนี้ไม่ควรเป็นวันพักผ่อนหรอกเหรอ?” 

เฉิงซือหย่วนหน้าดำ เขาจ้องมองกู้หย่วนด้วยความสงสัยอยู่ครู่หนึ่ง เมื่อแน่ใจว่าเขาดูเหมือนจะพูดจริง ก็อดไม่ได้ที่จะรู้สึกหงุดหงิด: “น่าจะให้ผมเป็นผู้นำดีกว่า!” กู้หย่วนหัวเราะ: “ล้อเล่นน่า”

ด้วยชื่อของการแข่งขันวรรณกรรม เขาประสบความสำเร็จในการนำทั้งสองคนเข้าไปในหลังเวที และได้พูดคุยอย่างสุภาพกับศิลปินอาวุโสที่แสดงบนเวทีเมื่อครู่ จากนั้นเขาก็ส่งสายตาที่มั่นใจให้ทั้งสองคน แล้วกลับไปที่ห้องพักในโรงแรม

เช้าวันที่สี่ เวลาแปดโมงตรง การแข่งขันเริ่มขึ้นตามกำหนด ในห้องพัก เมื่อเผชิญหน้ากับสายตาที่จ้องมองอย่างร้อนรนของหลัวจี๋และเฉิงซือหย่วน กู้หย่วนก็ไม่เล่นตัวอีกต่อไป เขาได้บอกเล่าเนื้อหาที่เขาคิดไว้ล่วงหน้า “เราจะไม่เขียนเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ความรุ่งเรืองและความเสื่อมโทรมของฉินเชียง เพราะมันกว้างใหญ่เกินไป” 

“เราจะเขียนแค่ คืนสุดท้าย การแสดงครั้งสุดท้ายก่อนที่คณะงิ้วจะยุบวง” “เรื่องราวจะเริ่มจากหลังเวที จบลงที่หน้าโต๊ะเครื่องแป้ง โดยมุ่งเน้นไปที่ความขัดแย้งและการสืบทอดระหว่างเจ้าของคณะงิ้วสูงอายุกับลูกศิษย์ซึ่งเป็นลูกสาวของเขาด้วย” “ฉินเชียงคือฉากหลัง แต่ก็เป็นตัวละครหลักคนที่สามด้วย”

เฉิงซือหย่วนตาเป็นประกาย: “เล่ารายละเอียดหน่อย”

กู้หย่วนเล่าแนวคิดของเขาอย่างละเอียด ทั้งสามคนก็แสดงความคิดเห็นของตนเองในห้องนี้ เปิดการระดมสมอง สามวันต่อมา ภายใต้การจับตามองของอีกสองคน กู้หย่วนได้เขียนผลงานที่ทั้งสามคนมีส่วนร่วมลงไปในบทความนี้ ทั้งสามคนอ่านบทความจบแล้ว ก็ถอนหายใจออกมาเฮือกใหญ่ เรื่องราวนี้ไม่ได้ซับซ้อน

ข้อความเริ่มต้นมุ่งเน้นไปที่ห้องแต่งหน้าของคณะงิ้ว อุปกรณ์การแสดงและหีบเครื่องแต่งกายส่วนใหญ่ถูกบรรจุหีบแล้ว มีของใช้จิปาถะกระจัดกระจายอยู่บนพื้น เพียงไม่กี่บรรทัด ก็ได้ถ่ายทอดความรู้สึกถึงความเสื่อมโทรมของการที่คณะงิ้วกำลังจะยุบลง

ตัวละครหลัก เซี่ยเทียนจื้อ เจ้าของคณะงิ้วสูงอายุ กำลังแต่งหน้าบนกระจกอย่างสุขุม เขาคือแกนหลักของคณะงิ้ว และเป็นผู้พิทักษ์ที่ดื้อรั้นที่สุดของฉินเชียง

ในขณะที่ตัวละครหลักอีกคน เซี่ยเสี่ยวเยี่ยน เดินเข้ามาในชุดธรรมดา และประกาศอย่างสงบ: “พ่อคะ หนูจะไม่ร้องแล้วค่ะ” 

“เพื่อนทางใต้หา งานให้หนูได้ค่ะ หนูจะร้องเพลงป๊อป หนึ่งเดือนของหนู เท่ากับรายได้ทั้งปีของคณะเรา”

มือของเซี่ยเทียนจื้อหยุดชะงัก สีหน้าบนใบหน้าแตกลายงาเล็กน้อย เขาไม่ได้ระเบิดความโกรธ แต่พูดด้วยความสงบที่เกือบจะเศร้าสร้อย: “เจ้าต้องการให้ทำนองนี้ ตายไปก่อนข้าอย่างนั้นหรือ?”

เมื่อเรื่องราวดำเนินไป เซี่ยเทียนจื้อก็แสดงบนเวทีอย่างเต็มที่ มีแฟนงิ้วเก่า ๆ เพียงสิบกว่าคนนั่งอยู่ข้างล่าง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ พวกเขาไม่รู้ว่านี่คือการแสดงครั้งสุดท้าย และยังคงส่งเสียงเชียร์เหมือนเช่นเคย “ถึงแม้จะมีผู้ชมเหลือเพียงคนเดียว ตราบใดที่เขายังฟังอยู่ การแสดงนี้ก็หยุดไม่ได้” 

เซี่ยเทียนจื้ออาศัยความดื้อรั้นนี้ แสดงฉากปิดม่านที่สมบูรณ์แบบ เมื่อการแสดงจบลง ผู้ชมก็ทยอยกันกลับ เซี่ยเทียนจื้อยืนอยู่บนเวทีที่ว่างเปล่า ร้องท่อนสุดท้ายให้เก้าอี้ที่ว่างเปล่าฟัง จากนั้น เขาก็เริ่มล้างเครื่องสำอางอย่างเงียบๆ เซี่ยเสี่ยวเยี่ยนไม่ได้จากไปไหน เธอก้าวเข้ามา หยิบน้ำยาล้างเครื่องสำอาง แล้วช่วยพ่อเช็ดเครื่องสำอางหนาเตอะบนใบหน้าของเขาอย่างเงียบ ๆ เรื่องราวปิดท้ายด้วยประโยคเดียว “ฉินเชียงอาจจะตายลง แต่จิตวิญญาณบางอย่าง ได้เสร็จสิ้นการสืบทอดอย่างเงียบงัน ในระหว่างการเช็ดล้างนี้”

ยิ่งทั้งสามคนพิจารณา พวกเขาก็ยิ่งตาเป็นประกาย “อัศจรรย์!” “พวกเราสามคนเก่งจริงๆ!”

กู้หย่วนยิ้มเล็กน้อย เรื่องราวนี้ แท้จริงแล้วเขาได้รับแรงบันดาลใจจากผลงานคลาสสิก 《ฉินเชียง》 ในชาติที่แล้ว 《ฉินเชียง》 เป็นหนึ่งในผลงานชิ้นเอกของเจี๋ยผิงโอว และเคยได้รับรางวัลวรรณกรรมเหมาตุ้นครั้งที่เจ็ด เรื่องสั้นที่กู้หย่วนเขียนในครั้งนี้ คือการดึงแก่นสารทางจิตวิญญาณและความสัมพันธ์ของตัวละครจากวรรณกรรมเรื่องยาวนั้นมาใช้ 《ฉินเชียง》 ของเจี๋ยผิงโอว บรรยายถึงความพลิกผันของชนบทในมณฑลส่านซีภายใต้การเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย และความเสื่อมโทรมที่ไม่อาจย้อนกลับของศิลปะดั้งเดิมอย่างฉินเชียง ด้วยลายเส้นที่หนักแน่น มันไม่ใช่แค่ประวัติศาสตร์งิ้วธรรมดา แต่เป็นภาพวาดอันยิ่งใหญ่ที่เชื่อมโยงถึงผืนดิน ชาวนา ประเพณี และความทันสมัยผ่านฉินเชียง หนังสือเล่มนี้เต็มไปด้วยความอาลัยและความจำใจต่อช่วงเวลาที่ผ่านไป และอารมณ์แบบ “เพลงไว้อาลัย” ที่แผ่ซ่านไปทั่วตัวอักษรคือสิ่งที่ประทับใจที่สุด 

กู้หย่วนรู้ดีว่าเขาไม่มีความสามารถ และไม่จำเป็นต้องจำลองมหากาพย์อันยิ่งใหญ่ในเรื่องสั้น สิ่งที่เขาจับได้ คือแก่นวิญญาณที่กลั่นออกมาอย่างที่สุดของนิยาย 《ฉินเชียง》 นั่นคือความยากลำบากของการสืบทอด และแสงสว่างแห่งความหวังในสถานการณ์ที่สิ้นหวัง เขาได้ย่อเรื่องราวความเปลี่ยนแปลงของถนนชิงเฟิงทั้งหมดที่เจี๋ยผิงโอวบรรยายไว้ ให้เหลือเพียงคณะงิ้วเดียว คืนเดียว และคู่พ่อลูก “อาจารย์ครับ ผมเขียนผลงานแบบนี้ออกมาแล้ว ไม่ได้ทำให้คำสอนของอาจารย์ต้องเสียเปล่า” 

“ต่อไปผมจะเขียน เผ่าพันธุ์มังกรนะครับ หวังว่าอาจารย์จะไม่ด่าผมนะ” กู้หย่วนพึมพำในใจอย่างสนุกสนาน

“เอาล่ะ เอาล่ะ ส่งงานได้แล้ว” กู้หย่วนตบมือและเสนอ แต่เฉิงซือหย่วนกลับถลึงตาใส่กู้หย่วน: “จะรีบไปไหน ส่งช้าหน่อยยังได้กินอาหารเย็นที่คณะกรรมการจัดเตรียมให้ฟรีเลยนะ” หลังจากอยู่ร่วมกันมาหกวัน ระยะห่างระหว่างเฉิงซือหย่วนกับกู้หย่วนและหลัวจี๋ก็ลดลงอย่างเห็นได้ชัด 

เมื่อกู้หย่วนได้ยินดังนั้น ก็ร้องออกมาอย่างเกินจริง: “โอ้โห! งั้นที่ผมส่งงานก่อนเวลาไปตั้งหลายครั้งในการแข่งขันอื่น ๆ ก็ขาดทุนยับเยินเลยสิ!” หลัวจี๋ตบโต๊ะอย่างแรง: “ดูท่าทางพวกแกสิ! ส่งงาน! แล้วออกไปกินข้าวข้างนอก! ฉันเลี้ยงเอง!” ทั้งสามคนหัวเราะออกมาพร้อมกัน