บทที่ 88 《ลุงอูแลสของฉัน》

สำหรับข้อกำหนดหลักของการแข่งขันที่ว่าวิธีการเล่าเรื่องต้องมีความโดดเด่นนั้น บทความนี้มีความโดดเด่นในด้าน มุมมอง มุมมองการเล่าเรื่องคือแก่นหลักและส่วนที่ยอดเยี่ยมที่สุดของศิลปะการเล่าเรื่องในบทความนี้ โมปัสซ็องเลือกมุมมองที่ไม่เหมือนใคร นั่นคือ มุมมองวัยเด็กของ “ฉัน” (I) มุมมองนี้คือมุมมองที่ “จำกัด” มันไม่รู้รายละเอียดทั้งหมดในอดีตของจูลส์ พวกเราที่เป็นผู้อ่านก็ไม่ต่างจากโจเซฟ ที่ถูกปิดบังข้อมูล 

เราคาดหวังร่วมไปกับเขาถึงลุงจูลส์ที่จะมาช่วยครอบครัว เราประหลาดใจที่ได้พบกะลาสีแก่ที่ขายหอยนางรมอย่างตกอับบนเรือ และรู้สึกถึงความผิดหวังราวกับตกจากสวรรค์ลงสู่นรก ตลอดกระบวนการนี้ ผู้อ่านมีความผูกพันกับมุมมองของตัวเอกสูง และรู้สึกร่วมกัน

 ในขณะเดียวกัน เนื่องจากเป็นเด็ก จึงไม่สามารถเข้าใจแผนการทั้งหมดที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการสนทนาแต่ละครั้งของพ่อแม่ได้อย่างสมบูรณ์ อย่างไรก็ตาม เพราะมุมมองของเด็กนี่เอง ที่ทำให้การเปิดเผยฉากสำคัญมีผลกระทบที่รุนแรงยิ่งขึ้น และยังสามารถทะลวงความเสแสร้งของโลกผู้ใหญ่ เพื่อแสดงออกถึงจิตใจที่บริสุทธิ์ของเด็ก เมื่อ “ฉัน” ให้ทิปลุงจูลส์เป็นเหรียญทองแดงสิบเหรียญ ความเห็นอกเห็นใจและความผูกพันทางเครือญาติที่แสดงออกมาจากภายใน 

เมื่อเทียบกับการหลบเลี่ยงและการสาปแช่งของพ่อแม่ ยิ่งเป็นการแสดงการวิพากษ์วิจารณ์และการเสียดสีของบทความนี้อย่างชัดเจนที่สุด นอกจากนี้ ยังมีอีกประเด็นหนึ่งในวิธีการเล่าเรื่อง คือ ผู้บรรยาย “ฉัน” กำลังเล่าถึงเหตุการณ์ในอดีตนี้จากความทรงจำหลังจากผ่านไปหลายปี 

สิ่งนี้สร้างเสียงการเล่าเรื่องแบบสองชั้น คนหนึ่งคือเด็กชายที่สับสนในตอนนั้น และอีกคนคือผู้ใหญ่ที่เติบโตแล้วและมองย้อนกลับไปในอดีตด้วยสายตาที่วิพากษ์วิจารณ์ มุมมองเช่นนี้โดยธรรมชาติแล้วได้นำมาซึ่งการเสียดสีที่ลึกซึ้ง ผู้อ่านสามารถเห็นความไร้สาระและความน่าสังเวชของการกระทำของพ่อแม่ได้อย่างชัดเจน และความเข้าใจนี้ถ่ายทอดผ่านมุมมองของ “ฉัน” ซึ่งดูเหมือนจะไร้เดียงสา แต่แท้จริงแล้วกลับแหลมคม

หลังจากที่กู้หย่วนเลือกบทความที่จะเขียนได้แล้ว เขาก็ต้องตัดสินใจที่ยากลำบากอีกครั้ง เขาควรที่จะ ปรับเปลี่ยนให้เป็นภาษาจีน (Hanization) หรือไม่? แม้ว่าต้นฉบับจะเปิดเผยความสัมพันธ์ทางเงินในสังคมทุนนิยมอย่างลึกซึ้ง และวิพากษ์วิจารณ์ความเย่อหยิ่ง, ความเห็นแก่ตัว, และความเปราะบางของชนชั้นกระฎุมพีได้อย่างแม่นยำ แต่แก่นหลักของบทความคือ ความแปลกแยกของความผูกพันทางเครือญาติจากเงินทอง นั่นคือความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลที่ยึดผลประโยชน์ นี่เป็นประเด็นที่มีความเป็นสากลและอยู่เหนือขอบเขตของประเทศ ตัวอย่างเช่น ในประเทศหัวกั๋วก็มีคำกล่าวที่ว่า “คนจนอยู่ตลาดมีคนไม่สนใจ คนรวยอยู่ป่าเขาก็มีญาติห่างๆ” ซึ่งแสดงให้เห็นว่าประเด็นนี้สามารถสร้างความรู้สึกร่วมได้ที่นี่เช่นกัน และผู้อ่านชาวหัวกั๋วก็สามารถเข้าใจการวิพากษ์วิจารณ์ที่ซ่อนอยู่ได้ เหตุผลที่ 《สร้อยคอ》 จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนเป็นภาษาจีนในตอนนั้น เป็นเพราะแก่นคุณค่าหลักของ 《สร้อยคอ》 คือ การวิพากษ์วิจารณ์สังคม ซึ่งผูกติดอยู่กับโครงสร้างทางสังคมที่เฉพาะเจาะจงของฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 19 อย่างใกล้ชิด อีกทั้ง 《ลุงอูแลสของฉัน》 ก็ไม่เหมือนกับ 《สร้อยคอ》 ที่จำเป็นต้องพิถีพิถันในรายละเอียดชีวิตที่เฉพาะเจาะจงในเวลานั้น และพล็อตเรื่องก็ต้องพึ่งพาข้อมูลเหล่านั้น 

ไม่ว่าจะเป็นฉาก “การเดินทางด้วยเรือเดินสมุทร” หรือ “การค้าขายในต่างประเทศ” ฉากเหล่านี้เป็นแนวคิดทั่วไปที่ขับเคลื่อนพล็อตเรื่องและไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อความเข้าใจ ในขณะที่ชุดราตรีมูลค่า 400 ฟรังก์มีความหมายที่ชัดเจนถึงชนชั้นที่ต้องอาศัยความรู้ทางวัฒนธรรมเฉพาะเพื่อทำความเข้าใจ 

ดังนั้น คำตอบจึงชัดเจน บทความนี้ไม่จำเป็นต้องมีการปรับเปลี่ยนเป็นภาษาจีนอย่างยิ่งยวด แต่ทว่า หากมีการปรับเปลี่ยนเป็นภาษาจีนอย่างเหมาะสม ก็จะทำให้บทความนี้สร้างความรู้สึกร่วมที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นให้กับผู้อ่านชาวหัวกั๋วได้อย่างไม่ต้องสงสัย...

กู้หย่วนครุ่นคิดอยู่นาน ในที่สุดก็ตัดสินใจที่จะยึดตามต้นฉบับเดิมอย่างสมบูรณ์ เหตุผลแรกคือ ในเมื่อมันไม่จำเป็น แล้วทำไมเขาต้องไปเปลี่ยนแปลงผลงานชิ้นเอกนี้ด้วย? 

การนำแก่นความคิดของปรมาจารย์โมปัสซ็องมาสู่โลกนี้อย่างสมบูรณ์จะไม่ดีกว่าหรือ? เหตุผลที่สองคือ มีเวลาไม่ถึง 48 ชั่วโมง 

กู้หย่วนก็ไม่มั่นใจว่าจะสามารถปรับเปลี่ยนผลงานชิ้นเอกนี้ให้เป็นภาษาจีนได้อย่างสมบูรณ์แบบ เมื่อตัดสินใจได้แล้ว กู้หย่วนก็เริ่มลงมือเขียนในที่สุด

【เมื่อข้ายังเด็ก ครอบครัวของเราไม่ได้ร่ำรวยอะไร เพียงแค่พอมีพอกินเท่านั้น】 ... 【ทันทีที่เห็นเรือเดินสมุทรลำใหญ่ที่มาจากแดนไกลแล่นเข้าสู่ท่าเรือ พ่อก็มักจะพูดประโยคเดิมๆ ที่ไม่เคยเปลี่ยน:】 【“เฮ้อ! ถ้าจูลส์อยู่บนเรือลำนี้จริงๆ คงจะทำให้เราประหลาดใจมากแค่ไหน!”】 ... 【พ่อมีใบหน้าที่ซีดขาวมาก เขากระซิบกับแม่ของข้าว่า: “แปลกจริงๆ! พ่อค้าหอยนางรมคนนี้ทำไมถึงคล้ายจูลส์นัก?”】 ... 【แม่ของข้าก็โกรธขึ้นมาทันที: “ฉันรู้อยู่แล้วว่าไอ้ขโมยนี่มันไม่มีวันเจริญได้หรอก ไม่ช้าก็เร็วก็จะต้องกลับมาสร้างความลำบากให้เราอีก”】 ... 【ข้าคิดในใจอย่างเงียบๆ: “นี่คือลุงของข้า น้องชายของพ่อ เป็นลุงแท้ๆ ของข้า”】 【ข้าให้ทิปเขาไปสิบเหรียญทองแดง】

...

วันที่ 30 กันยายน กู้หย่วนเสร็จสิ้นการแข่งขันและเดินทางกลับไปยังเมืองเจียงปิน เนื่องจากเป็นเวลาสิบโมงเช้าพอดี และวันนี้โรงเรียนกำลังจัดงานกีฬาอยู่ กู้หย่วนจึงไม่กลับบ้าน แต่ตรงไปที่สนามแข่งพร้อมกับอาจารย์เฉินปู๋ซุ่ย 

เมื่อเดินเข้าไปในสนามกีฬา ภายในก็เต็มไปด้วยเสียงกลองและเสียงก้องกังวาน กู้หย่วนเดินวนไปมาในสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยเสียงดังอยู่หลายรอบ ในที่สุดก็พบที่นั่งของห้องเรียนของเขา 

ต้องขอบคุณเพื่อนร่วมชั้นที่โบกมือเรียกและชี้ทางอย่างกระตือรือร้น เนื่องจากอาจารย์ที่ปรึกษายังคงจับตามองอยู่ กู้หย่วนจึงไม่ไปหา สวี่ซิงเหมียน ในกลุ่มเด็กผู้หญิง แต่ไปนั่งข้างจ้าว กูฟานแทน

“นายมาแล้ว” 

“ฉันมาแล้ว” 

“นายไม่ควรมา” 

“ฉันมาถึงแล้ว” 

“ฉันรู้ว่านายจะต้องมา” จ้าว กูฟานหันหน้าเข้าหาสนามกีฬา จ้องมองท้องฟ้าที่ไกลออกไป แต่กู้หย่วนไม่มีอารมณ์ที่จะเล่นต่อ เอียงตัวไปด้านหลังเล็กน้อย: “บ้า” จ้าว กูฟานไม่ได้สนใจ: “ในเมื่อมาแล้ว กลางวันลงไปเตะฟุตบอลสักหน่อยไหม?” “แข่งฟุตบอลเหรอ...”

เมื่อพูดถึงการแข่งขันฟุตบอล ความคิดของกู้หย่วนก็เหมือนย้อนกลับไปในช่วงที่แข่งท่ามกลางสายฝนเมื่อหนึ่งปีที่แล้ว 

เขามองดูสภาพอากาศตามสัญชาตญาณ อืม ไม่มีเมฆเลย “พอเถอะ ไม่ได้เอา รองเท้ามา” จ้าว กูฟานพยักหน้า แสดงความเข้าใจ แล้วเขาก็หันกลับไปจ้องมองทีมเชียร์ที่อยู่ข้างสนามต่อ 

อย่างไรก็ตาม กู้หย่วนประเมินความกระตือรือร้นของเพื่อนร่วมทีมฟุตบอลต่ำไป แม้ว่ากู้หย่วนจะเน้นย้ำว่าเขาเพิ่งกลับจากการแข่งขัน ไม่ได้นำรองเท้าฟุตบอลมา แต่พวกเขาก็ยังคงลากเขาลงสนามอยู่ดี “ไม่ได้เอา รองเท้ามาแล้วไง การเตะกับพวกครูยังต้องใส่รองเท้าด้วยเหรอ?” “เตะเล่นๆ ก็พอ” 

กู้หย่วนฟังแล้วก็รู้สึกว่ามันเป็นเรื่องจริง “งั้นก็แค่ลงไปร่วมสนุกแล้วกัน...”

...

เมื่อการแข่งขันกีฬาในช่วงเช้าสิ้นสุดลง ขณะที่เพื่อนร่วมชั้นกำลังรับประทานอาหารกลางวันที่นำมาเอง และมองดูการแข่งขันฟุตบอลที่อยู่กลางสนาม ข้อความจากชมรมวรรณกรรมก็ถูกส่งไปยังโทรศัพท์มือถือของนักเรียนทุกคนที่สมัครเข้าร่วมการแข่งขันโต้วาที “ขอแสดงความยินดี คุณได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมทีมโต้วาทีกลุ่ม A รายละเอียดเพิ่มเติม โปรดเข้าร่วมกลุ่มหมายเลข: 21XXX...” 

สวี่ซิงเหมียนจ้องมองประกาศบนหน้าจอ ดวงตาของเธอก็สว่างวาบขึ้น แต่ความสุขนี้อยู่ได้ไม่กี่วินาที ความตื่นเต้นก็ถาโถมเข้ามาเหมือนกระแสน้ำ เธอพยายามกัดฟันบังคับตัวเองให้ก้าวออกจากจุดนี้ และได้เตรียมความพร้อมทางจิตวิทยาไว้ในใจนับครั้งไม่ถ้วน แต่ทำไมเมื่อถึงเวลาจริง หัวใจของเธอก็ยังอดไม่ได้ที่จะเต้นรัวขนาดนี้? หวังจื่อเหอที่อยู่ข้างๆ เข้ามาใกล้ และมองดูข้อความบนหน้าจอ