บทที่ 3 อัจฉริยะผู้ไร้ชื่อ

เมาส์ถูกมัดติดมากับคีย์บอร์ด ซึ่งช่วยลดความยุ่งยากให้เฟิงเสี้ยวเทียนไปได้มากโข ไม่อย่างนั้นถ้าไม่มีเมาส์ แล้วต้องใช้คีย์บอร์ดควบคุมคอมพิวเตอร์อย่างเดียว คงจะทุลักทุเลน่าดู

ช่วงเวลาหลังจากนั้น เฟิงเสี้ยวเทียนก็เริ่มทดลองทำสิ่งต่างๆ บนคอมพิวเตอร์ตามความรู้ที่เขามี ตลอดสิบกว่าวันที่ผ่านมา หลังจากเก็บขยะเสร็จ เฟิงเสี้ยวเทียนจะมาขลุกอยู่หน้าคอมพิวเตอร์เสมอ ตอนนี้เขามีความเข้าใจที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์มากขึ้น เขาได้ทดลองแนวคิดมากมายเกี่ยวกับการเขียนโปรแกรมที่เคยคิดไว้ จากช่วงแรกที่ตะกุกตะกัก จนถึงตอนนี้ที่คล่องแคล่วชำนาญ เรียกได้ว่าพัฒนาการของเขาน่าทึ่งมาก

เย็นวันหนึ่งเวลาหกโมง เฟิงเสี้ยวเทียนยังคงนั่งง่วนอยู่หน้าคอมพิวเตอร์ ผ่านไปครู่ใหญ่เขาจึงบิดขี้เกียจยืดเส้นยืดสาย เนื่องจากขานั่งขดจนหนาวเหน็บและชาไปหมด เขาจึงต้องใช้เวลาปรับตัวพักหนึ่งกว่าจะลุกขึ้นยืนได้

"หิวจัง ได้เวลาข้าวเย็นแล้วสินะ"

เฟิงเสี้ยวเทียนพูดพึมพำพลางปิดคอมพิวเตอร์ เขาหยิบตะกร้าจ่ายกับข้าวจากหลังประตูเดินออกไปข้างนอก ล็อกประตูห้องเสร็จก็หันหลังมุ่งหน้าไปทางตลาดสด แน่นอนว่าเขาไม่ได้ไปซื้อผัก แต่ไป "เก็บ" ผักต่างหาก

ทุกเช้าเย็น พ่อค้าแม่ค้าในตลาดจะจัดเรียงสินค้า ผักเน่าเสียบางส่วนที่ถูกทับจนขายไม่ออกจะถูกคัดทิ้ง สิ่งที่เฟิงเสี้ยวเทียนจะไปเก็บก็คือผักพวกนี้แหละ แม้หน้าตาจะไม่สวยแต่ก็ยังกินได้ เฟิงเสี้ยวเทียนอาศัยเงินจากการเก็บของเก่าประทังชีวิต แค่มีข้าวกินอิ่มท้องก็นับว่าดีมากแล้ว จะมีสิทธิ์ไปเลือกกินนั่นกินนี่ได้ที่ไหน?

ท้องฟ้าเริ่มมืดลงแล้ว ตอนนี้เป็นฤดูหนาว แม้เมืองซานเจียงจะตั้งอยู่ใจกลางแผ่นดิน แต่เพราะที่นี่มีทะเลสาบอยู่มากมาย อุณหภูมิเลยค่อนข้างแปรปรวนสุดขั้ว หน้าร้อนก็ร้อนเหมือนอยู่ในหม้อนึ่งจนคนแทบบ้า ส่วนหน้าหนาวก็หนาวจับใจ ลมเหนือที่แห้งแล้งพัดมาทีไร ไม่ว่าใครก็ต้องตัวสั่นสะท้าน

อากาศวันนี้ถือว่าค่อนข้างดี ไม่มีลมพัดเลยแม้แต่น้อย แสงสุดท้ายของดวงอาทิตย์ทิ้งรอยสีแดงจางๆ ไว้ที่ขอบฟ้า ต้นหรูไหว (ต้นฉัตรจีน) สูงใหญ่ยืนตระหง่านอยู่สองข้างทาง กิ่งก้านแห้งเหี่ยวไร้ใบ เมื่อมองออกไป ทั่วทั้งโลกดูเหมือนจะกลายเป็นสีเทาที่เงียบงันและไร้ชีวิตชีวา ชวนให้รู้สึกหดหู่

เฟิงเสี้ยวเทียนเดินไปพลางครุ่นคิดถึงปัญหาข้อหนึ่ง: มีคอมพิวเตอร์แล้ว แต่ไม่มีสายแลน คอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตไม่ได้จะมีประโยชน์อะไร?

เฟิงเสี้ยวเทียนเรียนรู้ระบบคอมพิวเตอร์จนทะลุปรุโปร่ง เขารู้จักโปรแกรมต่างๆ เป็นอย่างดี ตอนนี้ใจของเขาเริ่มฝันใหญ่ขึ้น เขาแทบรอไม่ไหวที่จะใช้อินเทอร์เน็ตเพื่อเรียนรู้โลกภายนอก... พูดง่ายๆ คือ เขาอยากรู้อยากเห็นเกี่ยวกับโลกในต่างประเทศ

แม้ว่าในประเทศจะมีการปฏิรูปและเปิดกว้างมานานแล้ว แต่ข่าวสารต่างๆ ก็ยังค่อนข้างปิดกั้น โดยเฉพาะด้านคอมพิวเตอร์ที่เรียกได้ว่าเพิ่งจะตั้งไข่ เฟิงเสี้ยวเทียนเป็นคนรักการเรียนรู้ สำหรับของใหม่อย่างคอมพิวเตอร์ เขามีความหลงใหลในระดับที่เกือบจะเรียกว่าบ้าคลั่ง เพราะในใจเขามีความลับเล็กๆ อยู่เรื่องหนึ่ง ความลับที่ฟังดูเหมือนเรื่องเพ้อฝัน—เฟิงเสี้ยวเทียนอยากจะพัฒนา "ระบบปฏิบัติการ" ขึ้นมาด้วยตัวเอง และต้องเป็นระบบปฏิบัติการที่มี "ปัญญาประดิษฐ์" (AI) ด้วย!

ทำไมเฟิงเสี้ยวเทียนถึงมีความคิดแบบนี้? นั่นเป็นเพราะเขาได้รับอิทธิพลจากหนังสือที่เก็บได้เล่มนั้น หนังสือ 'ภาษาคอมพิวเตอร์และการเขียนโปรแกรม' เล่มนั้นเนื้อหาก็ถือว่ามาตรฐานทั่วไป แต่ในตอนท้าย ผู้เขียนได้ทิ้งท้ายไว้ประโยคหนึ่งว่า:

"การเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์มีจุดประสงค์เพื่อรับใช้มนุษย์ให้ดียิ่งขึ้น มันสามารถเปิดโลกใบใหม่ให้กับชีวิตของเรา บางทีในสายตาผู้คน คอมพิวเตอร์อาจเป็นแค่เครื่องจักรที่ตายด้าน แต่เราควรมองมันด้วยทัศนคติที่เท่าเทียม ใช้โปรแกรมของเราเติมเต็มมัน มีเพียงหนทางนี้เท่านั้นที่มันจะกลายเป็นเพื่อนที่ดีของมนุษย์"

ข้อความเหล่านี้เหมือนเป็นบทสรุปส่งท้ายที่เขียนจากความรู้สึก ไม่ได้มีนัยสำคัญทางปฏิบัติอะไรมากนัก แต่เมื่อเฟิงเสี้ยวเทียนได้อ่าน เขากลับคิดต่อยอดไปไกล สุดท้ายก็ได้ข้อสรุปว่า: ถ้าอยากให้คอมพิวเตอร์เป็นเพื่อนที่ดีของมนุษย์จริงๆ สิ่งสำคัญที่สุดคือต้อง "สื่อสาร" กับมันได้ และจะทำอย่างไรให้สื่อสารกับคอมพิวเตอร์ได้? อย่างแรกที่ต้องทำก็คือ มอบความสามารถในการคิดเองได้ให้กับมัน

พูดไปก็ดูน่าขบขัน แม้เรื่องปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะเป็นกระแสโด่งดังในต่างประเทศ แต่ในประเทศกลับแทบไม่มีใครสนใจ ถึงมีส่วนใหญ่ก็มองเป็นแค่ภาพฝันในอนาคต หรือเอาไว้คุยโม้หลังอาหารเท่านั้น คนที่กำลังคิดถึงความเป็นไปได้เรื่องนี้อย่างจริงจังในประเทศตอนนี้ เกรงว่าจะมีแค่เฟิงเสี้ยวเทียนคนเดียว

เฟิงเสี้ยวเทียนเป็นคนแปลก ในสายตาคนส่วนใหญ่ เขาเป็นคนเงียบขรึมพูดน้อย ที่โรงเรียนเขาไม่เคยคุยกับเพื่อนร่วมชั้น แน่นอนว่าเหตุผลหลักคือเพื่อนๆ ไม่ชอบขี้หน้าเขา ในสายตาคนเหล่านั้น เฟิงเสี้ยวเทียนก็แค่ขอทานเก็บขยะ ใครขืนไปคุยด้วยก็คงโดนคนอื่นหัวเราะเยาะเอา

เฟิงเสี้ยวเทียนมักจะถูกรังเกียจและถูกถากถางอยู่เสมอ แต่เขาไม่เคยโกรธเคืองเลย เพราะเขารู้ดีว่าโกรธไปก็ไม่ได้ช่วยให้อะไรดีขึ้น คนอื่นจะพูดยังไงก็เรื่องของเขา เราแค่เดินตามทางของเราก็พอ ไม่มีความจำเป็นต้องไปทะเลาะเบาะแว้งให้เสียเวลา เพราะมันไร้สาระสิ้นดี

ในมุมมองของเฟิงเสี้ยวเทียน การที่เขามีข้าวกิน มีโรงเรียนให้เรียน แค่นี้ก็ดีถมไปแล้ว เมื่อเทียบกับเพื่อนคนอื่น เฟิงเสี้ยวเทียนไม่ได้เป็นแค่ขอทานเก็บขยะเขามีความภาคภูมิใจในแบบของตัวเอง—ผลการเรียนของเขาดีมาก ดีขนาดไหนน่ะเหรอ? ทุกครั้งที่เปิดเทอมใหม่ พอได้รับหนังสือเรียนมา เฟิงเสี้ยวเทียนใช้เวลาไม่กี่วันก็เรียนรู้เนื้อหาทั้งหมดในหนังสือจนจบ!

เรื่องนี้ฟังดูเหลือเชื่อจนน่าตกใจ ดังนั้นเฟิงเสี้ยวเทียนจึงไม่เคยบอกใคร อีกอย่างเขาก็ไม่มีเพื่อน ถึงอยากจะบอก ก็ไม่รู้ว่าจะมีใครยอมฟังหรือเปล่า

แม้เฟิงเสี้ยวเทียนจะเก่งเรื่องเรียนมาก แต่ปกติเขาจะทำตัวโลว์โปรไฟล์ ผลสอบแต่ละครั้งจะออกมาอยู่ในระดับกลางๆ แน่นอนว่าถ้าเขาต้องการ เขาสามารถสอบได้ที่หนึ่งตลอดกาลได้สบายๆ—ยกเว้นวิชาเรียงความ ข้อสอบวิชาอื่นเขาสามารถทำได้คะแนนเต็มโดยไม่พลาดแม้แต่คะแนนเดียว

ด้วยเหตุนี้ การไปโรงเรียนจึงกลายเป็นเรื่องน่าเบื่อสำหรับเฟิงเสี้ยวเทียน เขาเห็นคุณค่าของโอกาสในการเรียน แต่เขาไม่ชอบนั่งในห้องเรียนเพื่อฟังครูอธิบายความรู้ที่เขาเข้าใจทะลุปรุโปร่งไปหมดแล้ว—เขาโหยหาเวทีที่ใหญ่กว่านี้ เขาต้องการความท้าทายที่มากกว่านี้

ดังนั้น ทุกๆ ระยะ เฟิงเสี้ยวเทียนจะไปหาซื้อหนังสือเก่าจากร้านลุงหลี่ ตราบใดที่เป็นเรื่องที่เขาสนใจ เขาจะซื้อกลับมา ลุงหลี่รู้ฐานะทางบ้านของเขา และเห็นว่าเขาใฝ่เรียนรู้ จึงบวกกำไรแค่เล็กน้อย ไม่ได้คิดจะฟันกำไรโหดๆ

หนังสือที่เฟิงเสี้ยวเทียนซื้อมานั้นค่อนข้างพิเศษ ยกตัวอย่างเช่น 'ทฤษฎีฟังก์ชัน', 'สมการเชิงอนุพันธ์ย่อยของโมเลกุล', 'สรุปทฤษฎีเชิงเส้นทางฟิสิกส์' หนังสือพวกนี้ล้วนแต่เป็นหนังสือที่ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางระดับสูงเท่านั้นถึงจะอ่านรู้เรื่อง ช่วงแรกเฟิงเสี้ยวเทียนอ่านแล้วก็มึนตึ้บไปเหมือนกัน เขาจึงต้องไปหาหนังสือพื้นฐานที่เกี่ยวข้องจากลุงหลี่มาเพิ่ม หลังจากเพียรพยายามศึกษา ทฤษฎีในหนังสือพวกนี้ก็ถูกเขาตีแตกจนหมดสิ้น สิ่งเดียวที่ขาดไปคือภาคปฏิบัติ เรื่องนี้ถ้าพูดออกไป เกรงว่าจะทำให้ผู้คนต้องอ้าปากค้างจนแว่นหลุดกันเป็นแถว!

ลองจินตนาการดูสิ เด็กหนุ่มอายุสิบสี่ที่เพิ่งขึ้นมัธยมปลายปีหนึ่ง (ม.4) กลับสามารถทำความเข้าใจหนังสือระดับศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยได้จนถ่องแท้ นี่มันเป็นสถานการณ์แบบไหนกัน?