บทที่ 54 ชีวิตการเรียนรู้ในสำนักงานวิจัยฯ

หลังจากเดินออกมาจาก "ซื่อเหอย่วน" (บ้านสี่ล้อม) เดินไปตามตรอก "หูท่ง" ที่อาบไปด้วยแสงตะวันยามเย็นสีทอง หลิน หนาน ตง ก็ยังรู้สึกเหมือนตนเองกำลังฝันไป เขาเอียงหน้าไปมองเฉินเจี๋ยที่เดินอยู่ข้างๆ ด้วยสีหน้าที่สงบนิ่ง ในใจก็พลั่งพรูลางสังหรณ์อันรุนแรงขึ้นมา ผืนฟ้าของสำนักงานวิจัยฯ แห่งนี้ เกรงว่าเพราะการมาถึงของคนหนุ่มคนนี้ คงจะต้องเกิดคลื่นลมขึ้นเป็นแน่

และก็เป็นไปตามคาด ไม่กี่วันต่อมา ในการประชุมภายในของคณะทำงานปฏิรูประบบสาธารณสุขแห่งชาติ ศาสตราจารย์เว่ย เจิ้น กั๋ว ก็ได้นำรายงานฉบับนั้นจากสำนักงานวิจัยนโยบายส่วนกลาง ขึ้นมาเป็นหัวข้อหลักในการอภิปราย และ "แนะนำเป็นพิเศษ" ท่านได้อธิบาย "การออกแบบระดับสูงสุด" ของแนวคิด "หนึ่งร่าง สองปีก" และเส้นทางการปฏิรูป "การเชื่อมโยงสามระบบการแพทย์" อย่างเป็นระบบ ด้วยความกระตือรือร้นอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน

เมื่อเฉียนหลวี่จาก NDRC และซุนกังจากกระทรวงสาธารณสุข ได้ยินความคิดเห็นดั้งเดิมของตนเอง ถูกหลอมรวมเข้าไปอยู่ในกรอบคิดที่มีมิติสูงกว่าอย่างชาญฉลาดเช่นนี้ ทั้งคู่ต่างก็แสดงสีหน้า "ตาสว่าง" และ "นับถือจากใจจริง" ออกมา การต่อสู้เชิงเส้นทางที่เดิมทีอาจจะยืดเยื้อไม่จบสิ้น ก็ถูกสมานรอยร้าวไปอย่างเงียบเชียบ

ในที่สุด ที่ประชุมก็ได้ตัดสินใจ "ยอมรับแนวคิดหลัก" ของ "การเชื่อมโยงสามระบบการแพทย์" เพื่อใช้เป็นกรอบโดยรวมของการปฏิรูประบบสาธารณสุขรอบใหม่ และยังตัดสินใจ เลือกเมืองจำนวนหนึ่ง เป็น "พื้นที่นำร่องระดับชาติ" เพื่อทำการสำรวจต่อไป

เมื่อข่าวนี้แพร่มาถึง สำนักกิจการทั่วไปของสำนักงานวิจัยนโยบายส่วนกลาง ก็เต็มไปด้วยเสียงโห่ร้องยินดี ทุกคนรู้ดีว่า ครั้งนี้ สำนักกิจการทั่วไป โดยเฉพาะฝ่ายร่างเอกสารที่ 2 ได้สร้าง "คุณูปการอันยิ่งใหญ่" โจวไห่ได้กล่าว "ชมเชยโดยไม่เอ่ยชื่อ" ในที่ประชุมรวมของสำนัก ว่าสหายหนุ่มกล้าที่จะสร้างสรรค์สิ่งใหม่ เก่งในการคิดวิเคราะห์ ได้อุทิศสติปัญญาที่เป็นกุญแจสำคัญให้กับการออกแบบระดับสูงสุดของการปฏิรูประบบสาธารณสุขครั้งนี้

แม้จะไม่ได้เอ่ยชื่อ แต่สายตาของทุกคน ก็ต่างจับจ้องไปที่เฉินเจี๋ยซึ่งนั่งอยู่แถวหลังสุด อย่างมีความหมาย บนใบหน้าของเฉินเจี๋ย ไม่มีแววหยิ่งผยองหรือพึงพอใจแม้แต่น้อย ยังคงเป็นท่าทีที่ถ่อมตนและสงบนิ่งเช่นเดิม

หลังการประชุม หลิน หนาน ตง เรียกเขาไปที่ห้องทำงาน ปิดประตู แล้วชงชาหลงจิ่งที่ตนเองเก็บสะสมไว้ให้เขาด้วยตนเอง "เฉินเจี๋ย" หลิน หนาน ตง มองเขา แววตาซับซ้อนอย่างยิ่ง มีทั้งความชื่นชม ความขอบคุณ และที่มากกว่าคือความยินดีในฐานะรุ่นพี่ "ครั้งนี้ ขอบใจนายนะ"

เขาไม่ได้พูดว่า "ขอบใจที่นายสร้างผลงานให้ฝ่าย" แต่พูดแค่ว่า "ขอบใจนาย" เพราะเขารู้ดีว่า สิ่งที่เฉินเจี๋ยมอบให้เขา มันมีค่ามากกว่าผลงานชิ้นหนึ่งมากมายนัก เฉินเจี๋ยได้เปิดหน้าต่างบานใหม่ให้เขา ทำให้เขาได้เห็นมิติในการคิดและแก้ไขปัญหาที่สูงยิ่งขึ้น

"หัวหน้าฝ่ายหลิน ท่านอย่าพูดอย่างนั้นสิครับ" เฉินเจี๋ยรีบลุกขึ้นยืน "ถ้าไม่มีท่านกับผู้อำนวยการโจวที่ไว้วางใจและสนับสนุน ผมก็คงไม่มีแม้แต่โอกาสที่จะพูดด้วยซ้ำ ผลงานชิ้นนี้ เป็นของส่วนรวมครับ และยิ่งกว่านั้น มันเป็นของท่าน"

หลิน หนาน ตง ยิ้มโบกมือส่งสัญญาณให้เขานั่งลง พูดกึ่งเล่นกึ่งจริง "นายเนี่ย อะไรก็ดีไปหมด เสียอย่างเดียวคือ 'รัดกุมไร้ช่องโหว่' เกินไปหน่อย บางครั้งทำเอาฉันที่เป็นหัวหน้าฝ่าย ยังรู้สึกกดดันไปด้วยเลย"

เขามองเฉินเจี๋ย ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง แล้วพูดด้วยน้ำเสียงจริงจัง "เฉินเจี๋ย ศึกครั้งนี้ ทำให้นายปักหลักในสำนักงานวิจัยฯ ได้อย่างมั่นคงแล้ว แต่ฉันก็ต้องเตือนนายไว้เหมือนกันว่า ตอนนี้นายได้เข้าไปอยู่ในสายตาของคนจำนวนมากแล้ว ในจำนวนนี้ มีคนที่ชื่นชมนาย และแน่นอน ก็ย่อมต้องมีคนที่อิจฉานาย"

"หนทางในอนาคตของนาย จะไม่ราบรื่นเสมอไป ต้องจำคำพูดที่ผู้อำนวยการโจวบอกนายไว้ให้ดี รู้จัก 'ซ่อนคม' รู้จัก 'สงบนิ่ง' เก็บความสามารถไว้ใช้ในจังหวะที่เด็ดขาด ไม่ใช่เผยคมกล้าออกมาตลอดเวลา"

"ครับ หัวหน้าฝ่ายหลิน ผมจะจดจำไว้ครับ" เฉินเจี๋ยพยักหน้าอย่างจริงใจ หลิน หนาน ตง กำลังพูด "คำพูดจากใจจริง" กับเขา นี่คือการแสดงความห่วงใยและปกป้องอย่างแท้จริง น้ำใจครั้งนี้ เขาจะจดจำไว้ในใจ

หลังจากเดินออกจากห้องทำงานของหัวหน้าฝ่าย เฉินเจี๋ยก็สูดหายใจลึก คลื่นลมเรื่องการปฏิรูประบบสาธารณสุข ถือว่าจบลงไปหนึ่งยก เขาไม่เพียงแต่ทำภารกิจสำเร็จอย่างสมบูรณ์แบบ แต่ที่สำคัญกว่านั้น คือการอาศัยสายสัมพันธ์ของเว่ย เจิ้น กั๋ว เขาก็ได้สร้าง "ความเชื่อมโยงที่มองไม่เห็น" กับผู้นำระดับสูงของระบบสาธารณสุขแห่งชาติขึ้นมาแล้ว

นี่ก็เป็นอีกหนึ่ง "หมากตัวว่าง" ที่ดูเหมือนไม่สำคัญ แต่ก็อาจจะส่งผลชี้ขาดในอนาคตได้

...

การที่เรื่องการปฏิรูประบบสาธารณสุขได้ข้อสรุป ไม่ได้ทำให้เกิดคลื่นกระเพื่อมอะไรมากมายในสำนักงานวิจัยนโยบายส่วนกลาง สำหรับทุกคนที่นี่ การทำโครงการสำคัญชิ้นหนึ่งให้สำเร็จ มันก็เป็นธรรมชาติเหมือนกับการหายใจ หลังจากความตื่นเต้นผ่านไปชั่วครู่ ทุกอย่างก็กลับคืนสู่ความสงบและประสิทธิภาพที่กดดันเช่นเดิม

สำหรับเฉินเจี๋ย นี่คือสภาพแวดล้อมการทำงานที่เขาในฐานะข้าราชการสายเทคนิคในชาติก่อนเฝ้าใฝ่ฝันถึง ที่นี่ไม่มีงานเลี้ยงสังสรรค์ที่ต้องดื่มเหล้าชนแก้ว ไม่มีสายสัมพันธ์ที่ซับซ้อนพัวพัน ไม่มีรสนิยมของผู้นำที่ต้องคอยเอาอกเอาใจ ที่นี่ "เงินตรา" ที่แข็งค่าที่สุดเพียงหนึ่งเดียว ก็คือ "ความคิด" ของคุณ "ฝีมือการเขียน" ของคุณ และ "ความสามารถในการแก้ปัญหา" ของคุณ

ทุกคนเปรียบเหมือนฟันเฟืองที่กำลังหมุนด้วยความเร็วสูง ก้มหน้าก้มตาทำงานในขอบเขตเล็กๆ ที่ตนเองรับผิดชอบ แต่ในขณะเดียวกันก็เชื่อมโยงกับการขับเคลื่อนของกลไกแห่งรัฐทั้งระบบ ผ่านรายงานทีละฉบับ การสัมมนาทีละครั้ง

เฉินเจี๋ยถึงกับรู้สึกได้อย่างชัดเจนว่า ตัวอักษรทุกตัวที่เขาเขียนออกไป อาจจะกลายเป็นศิลาฤกษ์ก้อนหนึ่งของนโยบายแห่งชาติในอนาคต ความรู้สึกนี้ ทำให้เขาหลงใหลอย่างยิ่งยวด เขาเหมือนกับฟองน้ำแห้งๆ ที่ถูกโยนลงไปในมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ ดูดซับสารอาหารทุกอย่างจากที่นี่ด้วยท่าทีที่เกือบจะเรียกได้ว่าตะกละตะกลาม

ห้องสมุดเอกสารของสำนักงานวิจัยฯ กลายเป็นห้องสมุดแห่งใหม่ของเฉินเจี๋ย ที่นี่เก็บรวบรวมรายงานการวิจัยภายใน เอกสารทางประวัติศาสตร์ และข้อมูลเบื้องหลังการประชุมสำคัญในอดีตจำนวนมากที่ไม่เปิดเผยต่อสาธารณะ สิ่งเหล่านี้ที่ในสายตาคนภายนอกถือเป็น "ความลับ" ล้ำค่า แต่ที่นี่ มันเป็นเพียงแค่วัตถุดิบในการทำงานขั้นพื้นฐานที่สุด

เฉินเจี๋ยจมดิ่งอยู่ใน "กองเอกสารเก่าๆ" เหล่านี้ทุกวัน จิตวิญญาณราวกับได้เดินทางข้ามเวลา ไปสนทนาอย่างเงียบๆ กับทุกการตัดสินใจครั้งสำคัญของประเทศนี้ตลอดหกสิบปีที่ผ่านมา เขาได้เห็นความสำเร็จ และก็ได้เห็นความล้มลุกคลุกคลาน ได้เห็นการออกแบบระดับสูงสุดที่มองการณ์ไกล และก็ได้เห็นความเบี่ยงเบนสารพัดรูปแบบในการปฏิบัติงานระดับรากหญ้า

ความรู้สึกเหมือนได้ "มองย้อนประวัติศาสตร์จากมุมมองพระเจ้า" นี้ ทำให้เขามีความเข้าใจต่อ "ตรรกะในการใช้อำนาจ" และ "ศิลปะในการกำหนดนโยบาย" ที่ลึกซึ้งยิ่งกว่าในชาติก่อนของเขาไปไกลมาก

และความถ่อมตนกับการใฝ่รู้ของเฉินเจี๋ย ก็ทำให้เขาชนะใจสหายเก่าๆ ทุกคนในฝ่ายได้อย่างรวดเร็ว เหล่าจาง แห่งฝ่ายร่างเอกสารที่ 2 เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์เศรษฐกิจมหภาคของจีน เฉินเจี๋ยจึงมักจะถือเอกสารข้อมูลเกี่ยวกับนโยบายเศรษฐกิจยุคก่อตั้งประเทศ ไปขอคำชี้แนะจากเขาอย่างอ่อนน้อม

"อาจารย์จางครับ ผมไม่เข้าใจมาตลอดเลยว่า ทำไมในตอนนั้นพวกเราถึงยังต้องเสนอคำขวัญ 'ก้าวกระโดดไปข้างหน้า' ทั้งๆ ที่ก็ได้รับความช่วยเหลือโครงการสำคัญ 156 โครงการจากโซเวียตแล้ว ในทางปฏิบัติ นี่มันไม่เท่ากับเป็นการสิ้นเปลืองทรัพยากรและทำให้โครงสร้างเศรษฐกิจเสียสมดุลหรอกหรือครับ"

เมื่อเผชิญหน้ากับคำถามแบบ "เด็กเรียน" ของเฉินเจี๋ย เหล่าจางก็มักจะยินดีอธิบายเสมอ เขาจะวิเคราะห์ให้เฉินเจี๋ยฟังอย่างละเอียดจากหลายมุมมอง ทั้งสภาพแวดล้อมระหว่างประเทศในตอนนั้น สภาวะจิตใจที่ต้องการ "ไล่ให้ทัน" ของคนในประเทศ และแม้กระทั่งสไตล์ส่วนตัวของผู้นำ

และเฉินเจี๋ยก็มักจะสามารถตั้งคำถามที่ลึกซึ้งกว่านั้นต่อยอดจากคำอธิบายได้เสมอ "ถ้างั้น ท่านว่า รูปแบบเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยความกระตือรือร้นแบบนี้ เบื้องหลังมันสะท้อนถึง 'ความวิตกกังวลทางประวัติศาสตร์' ที่ว่า 'ล้าหลังก็ต้องถูกตี' ซึ่งฝังลึกอยู่ในอุปนิสัยของชาติเราหรือเปล่าครับ และความวิตกกังวลนี้ ในปัจจุบัน มันยังคงส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจของเราในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งอยู่หรือไม่"

การถามต่อยอดที่ "แตกฉาน" และ "ตรงประเด็น" เช่นนี้ มักจะทำให้แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสอย่างเหล่าจางยังต้องตกอยู่ในภวังค์ความคิด และหลังจากนั้นก็จะชมเชย "ไหวพริบ" ของคนหนุ่มคนนี้ไม่ขาดปาก