บทที่ 71: ไม่ลืมปณิธานแรก จดจำภารกิจ

เฉินเจี๋ย ลุกขึ้นยืนทันทีอย่างรวดเร็ว จัดหนังสือบนโต๊ะของเขาเลื่อนไปด้านข้าง เพื่อเปิดพื้นที่ขนาดใหญ่ให้กับ ฉินเจิ้นหยาง

"ท่านผู้อำนวยการครับ เชิญนั่งเลยครับ การได้นั่งเรียนรู้กับท่านถือเป็นเกียรติของผม" น้ำเสียงของเฉินเจี๋ยแสดงความเคารพแต่ไม่ประจบสอพลอ การกระทำก็รวดเร็วแต่ไม่รีบร้อน

ฉินเจิ้นหยางเห็นทุกอย่างแล้ว ความชื่นชมในใจก็ยิ่งลึกซึ้งขึ้นไปอีก

ชายหนุ่มคนนี้มีความสงบและมีวุฒิภาวะที่เหนือกว่าอายุมากนัก ไม่หวั่นไหวกับคำชมหรือคำตำหนิ การเข้าออกมีขอบเขตที่เหมาะสม นับเป็นเยาวชนที่มีศักยภาพหายาก

ฉินเจิ้นหยางนั่งลงแล้ว แต่ไม่ได้รีบหยิบหนังสือขึ้นมาอ่าน เขาดึงเฉินเจี๋ยมาคุยเรื่องทั่วไปเหมือนผู้ใหญ่ที่คุยกับเด็ก ๆ

"เสี่ยวเฉิน มาทำงานที่ศูนย์วิจัยเกือบครึ่งปีแล้วใช่ไหม?"

"รายงานท่านผู้อำนวยการครับ วันนี้ครบ ห้าเดือนสิบสองวัน พอดีครับ" เฉินเจี๋ยตอบอย่างแม่นยำและรวดเร็ว

ฉินเจิ้นหยางยิ้ม:

"จำได้แม่นเชียว? เป็นอย่างไรบ้าง ชินกับงานไหม?"

"ชินมากครับ และรู้สึกว่างานมีความอิ่มเอมใจมาก" เฉินเจี๋ยตอบอย่างจริงใจ "บรรยากาศการเรียนรู้ของศูนย์วิจัยดีมาก อาจารย์ทุกท่านเป็นแบบอย่างให้ผมได้เรียนรู้"

"อืม สหายที่นี่มีพื้นฐานทางทฤษฎีที่ค่อนข้างแข็งแกร่ง" ฉินเจิ้นหยางพยักหน้า จากนั้นเขาก็ถามคำถามที่วนเวียนอยู่ในใจมานาน: "ฉันสงสัยว่า นายเป็นชายหนุ่มอายุยี่สิบกว่า ซึ่งเป็นวัยที่ชอบสนุกสนาน กลับดูเหมือนจะสนใจ กองกระดาษเก่าที่น่าเบื่อ เหล่านี้เป็นพิเศษได้อย่างไร? ฉันเห็นนายมาหมกตัวอยู่ที่นี่เกือบทุกสุดสัปดาห์เลย"

คำถามนี้ดูเหมือนเป็นไปโดยบังเอิญ แต่ความจริงคือการ สำรวจแรงจูงใจที่ลึกที่สุด ในใจของเฉินเจี๋ย คำตอบของเฉินเจี๋ยจะกำหนดการประเมินขั้นสุดท้ายของผู้อาวุโสท่านนี้

เขาไม่ได้ตอบทันที แต่ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ราวกับกำลังเรียบเรียงคำพูด ใบหน้าของเขาเผยให้เห็นความสับสนและความจริงใจที่เป็นเอกลักษณ์ของคนหนุ่มสาว:

"ท่านผู้อำนวยการครับ บอกตามตรงว่าผมก็ไม่รู้จะอธิบายความรู้สึกนี้อย่างไร ผมไม่ได้ไม่ชอบสนุก และไม่ได้ตั้งใจจะแสดงออกว่าผมรักการเรียนขนาดนั้น"

"ผมแค่... แค่รู้สึก อยากรู้อยากเห็น ครับ"

"อยากรู้อยากเห็น?" ฉินเจิ้นหยางมองเขาอย่างสนใจ

"ใช่ครับ อยากรู้อยากเห็น" เฉินเจี๋ยพยักหน้า "ผมเกิดในหมู่บ้านเล็ก ๆ ทางตะวันตกเฉียงเหนือ ความทรงจำในวัยเด็กของผมคือ ท้องฟ้าเป็นสีเหลือง พื้นดินแห้งแล้ง ตลอดทั้งปีก็ไม่มีอาหารอิ่มท้อง"

"ต่อมา ผมก็เรียนมาเรื่อย ๆ จากหมู่บ้าน ไปอำเภอ จนถึงเมืองหลวง ผมได้เห็นกับตาตัวเองว่าถนนกว้างขึ้น ตึกสูงขึ้น กระเป๋าของผู้คนก็พองขึ้น ประเทศนี้เปลี่ยนไปอย่างพลิกฟ้าพลิกแผ่นดินในเวลาเพียงยี่สิบสามสิบปี เหมือนกับการเล่นกล"

"ผมเฝ้าคิดมาตลอดว่า ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร? ทำไมประเทศของเราถึงสร้างปาฏิหาริย์เช่นนี้ได้?"

ดวงตาของเฉินเจี๋ยใสสะอาดและเปิดเผย:

"ดังนั้น เมื่อผมมาถึงห้องสมุดเอกสารนี้ และได้เห็นเอกสารที่ถูกปิดผนึกเหล่านี้ ผมรู้สึกเหมือนผมได้ ค้นพบคำตอบ"

"ผมได้เห็นที่นี่ นักวิทยาศาสตร์ ที่ใช้ชีวิตหลายสิบปีอย่างนิรนามในทะเลทรายโกบีเพื่อการระเบิดของระเบิดปรมาณูครั้งแรก ผมได้เห็น เกษตรกรสิบแปดคน ที่เสี่ยงชีวิตกดลายนิ้วมือสีแดงเพื่อแบ่งที่ดินทำกิน ผมยังได้เห็น นักการทูต ที่โต้คารมกับประเทศตะวันตกอย่างดุเดือดและไม่ยอมถอยแม้แต่นิ้วเดียวบนโต๊ะเจรจาเพื่อเข้าร่วมองค์การการค้าโลก..."

"ผมได้เห็นความสำเร็จและความรุ่งโรจน์นับไม่ถ้วน และเห็นความคดเคี้ยวผิดพลาดนับไม่ถ้วน ผมยังได้เห็นการโต้แย้ง การต่อสู้ การประนีประนอม และความยึดมั่นนับไม่ถ้วน"

"สำหรับผม เอกสารเหล่านี้ไม่ใช่แค่ข้อความที่เย็นชา แต่เป็น เรื่องราวที่มีชีวิต เป็น ประวัติศาสตร์การก่อตั้งประเทศอันยิ่งใหญ่ ที่ประเทศของเราได้เดินผ่านมา"

"การอ่านเรื่องราวเหล่านี้ ทำให้ผมรู้สึกเหมือนได้มีส่วนร่วมในยุคสมัยที่เต็มไปด้วยความมุ่งมั่นนั้น ทำให้ผมเข้าใจว่า ทุกสิ่งที่เรามีในวันนี้ ได้มาอย่างยากลำบากเพียงใด"

เสียงของเฉินเจี๋ยค่อย ๆ เผยให้เห็นความรู้สึกบางอย่างที่ยากจะซ่อนเร้น

เขาหยิบ 《งานเขียนของเหมา》 บนโต๊ะขึ้นมา ลูบหน้าปกเบา ๆ:

"เมื่อเข้าใจเส้นทางที่ยากลำบากนี้แล้ว เมื่อย้อนกลับไปมองทฤษฎี หลักการ แนวทาง และนโยบายที่ดูเหมือนน่าเบื่อเหล่านั้น ก็จะรู้สึกว่าพวกมัน มีชีวิตชีวาขึ้นมา มีความอบอุ่น"

"และเมื่อถึงเวลานี้เท่านั้น ผมจึงรู้สึกว่าผมมีความเข้าใจอย่างผิวเผินและ มาจากใจจริง ต่อแปดคำนั้น"

"แปดคำไหน?" ฉินเจิ้นหยางถามตามสัญชาตญาณ

เฉินเจี๋ยเงยหน้าขึ้น ดวงตาใสสะอาดและแน่วแน่ กล่าวทีละคำ:

"ไม่ลืมปณิธานแรก จดจำภารกิจ"

เมื่อแปดคำนี้ถูกกล่าวออกมาจากปากของชายหนุ่มคนนี้ ด้วยน้ำเสียงที่จริงใจและหนักแน่นเช่นนี้ สีหน้าของฉินเจิ้นหยางก็ ตกตะลึง อีกครั้ง

แปดคำนี้ เขาเคยได้ยินนับไม่ถ้วน และเคยพูดนับไม่ถ้วน

แต่ไม่เคยมีครั้งไหนที่ทำให้เขารู้สึก สะเทือนใจอย่างใหญ่หลวง เท่าวันนี้

สิ่งที่เขาได้ยินจากคำพูดของชายหนุ่มคนนี้ ไม่ใช่แค่สโลแกนทางการเมืองที่ว่างเปล่า แต่เป็น ความตระหนักรู้ทางความคิดที่ลึกซึ้งและการยอมรับทางอารมณ์ ที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์และชะตากรรมของประเทศอย่างแท้จริง

ฉินเจิ้นหยางจมอยู่ในภวังค์ความคิดที่ยาวนาน

เขามองเฉินเจี๋ยตรงหน้า ราวกับเห็นตัวเองในวัยหนุ่ม เห็นเงาของคนรุ่นนั้นที่มุ่งหน้าไปข้างหน้าอย่างไม่ย่อท้อเพื่ออุดมคติและความเชื่อ

เป็นเวลานาน ฉินเจิ้นหยางก็ค่อย ๆ เอ่ยปาก เสียงของเขาแฝงไปด้วยความอ่อนโยนที่แทบไม่สังเกตเห็น:

"เสี่ยวเฉิน นายทำงานในแผนกเป็นอย่างไรบ้าง? เข้ากับเพื่อนร่วมงานได้ดีไหม?"

การเปลี่ยนคำถามนี้เป็นไปอย่างเป็นธรรมชาติ แต่ก็แสดงถึง การเปลี่ยนแปลงทัศนคติพื้นฐาน

เขาไม่ได้เป็นผู้นำที่กำลังตรวจสอบผู้ใต้บังคับบัญชาอีกต่อไป

แต่เป็นผู้ใหญ่ที่กำลังเป็นห่วง รุ่นน้องที่ตัวเองมองเห็นอนาคตอย่างแท้จริง

"รายงานท่านผู้อำนวยการครับ ทุกอย่างดีมากครับ" เฉินเจี๋ยตอบตามความเป็นจริง "บรรยากาศการทำงานของศูนย์วิจัยดีมาก สร้างคนได้มาก ผู้บริหารหลินและอาจารย์ทุกท่านในแผนกดูแลผมเป็นอย่างดี และให้คำแนะนำกับผมอยู่เสมอ"

"ดีแล้ว" ฉินเจิ้นหยางพยักหน้า และถามต่อว่า "นายมาอยู่ที่นี่ ส่วนใหญ่ทำงานจัดเอกสารและบันทึกการประชุม จะรู้สึกว่า ต่ำกว่าความสามารถ ของตัวเองหรือไม่? รู้สึกว่างานเหล่านี้จุกจิกเกินไป และเป็นการใช้คนผิดประเภทหรือไม่?"

เฉินเจี๋ยรีบส่ายหน้า ใบหน้าเผยรอยยิ้มที่จริงใจ:

"ท่านผู้อำนวยการครับ ท่านพูดเกินไปแล้วครับ ผมไม่รู้สึกว่าตัวเองต่ำกว่าความสามารถเลย แต่กลับรู้สึกว่าได้รับประโยชน์อย่างมหาศาลครับ"

"โอ้? ลองเล่าให้ฟังหน่อยสิ"

"ยกตัวอย่างการทำบันทึกการประชุมก็ได้ครับ" เฉินเจี๋ยเรียบเรียงคำพูดและกล่าวอย่างจริงจังว่า "ในตอนแรก ผมคิดว่ามันเป็นเพียงงานบันทึกง่าย ๆ แต่เมื่อเวลาผ่านไป ผมก็ค้นพบว่าในนั้นมี ความรู้อันยิ่งใหญ่ ซ่อนอยู่"

"โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเข้าร่วมการสัมมนาข้ามแผนก เช่น การปฏิรูปการแพทย์และการปฏิรูปเศรษฐกิจครั้งล่าสุด ผมนั่งอยู่ในมุมห้อง ฟังผู้นำและอาจารย์จากกระทรวงต่าง ๆ โต้แย้งและแลกเปลี่ยนมุมมองกัน โดยอิงจากความเชี่ยวชาญและจุดยืนของแต่ละฝ่าย"

"ผมสามารถเห็นได้อย่างชัดเจนว่า มี การต่อสู้ที่ซับซ้อนและดุเดือด ภายใน ก่อนที่นโยบายหนึ่งจะถูกประกาศออกมา สหายจากคณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปพิจารณาประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจมหภาค สหายจากกระทรวงสาธารณสุขพิจารณาความยุติธรรมทางสังคม ส่วนสหายจากกระทรวงการคลังก็จ้องไปที่ กระเป๋าเงินของประเทศ อย่างใกล้ชิด"

"สิ่งที่ทุกคนพูดมีเหตุผล แต่ก็มีข้อจำกัดด้วย"

"ส่วนผม ในฐานะ ผู้สังเกตการณ์ กลับสามารถก้าวข้ามความขัดแย้งทางผลประโยชน์เฉพาะหน้า และใช้มุมมองที่เป็นกลางมากขึ้นเพื่อสังเกตและพิจารณาว่า ความต้องการของแต่ละฝ่ายคืออะไร? รากเหง้าของความขัดแย้งอยู่ที่ใด? และกุญแจสำคัญในการประสานความแตกต่างและบรรลุฉันทามติคืออะไร?"