บทที่ 91 สมองของนักวิชาการนี่มันใช้งานได้ดีจริงๆ

หลี่เหวินจวินอยากเห็นว่านักศึกษาเกียรตินิยมที่มาจากเมืองหลวงคนนี้ จะนำวิธีที่แตกต่างออกไปมาจัดการกับปัญหาสาธารณะที่เป็นรูปธรรมและซับซ้อนนี้ได้อย่างไร

เฉินเจี๋ยอ่านจดหมายจบ ก็ไม่ได้แสดงความเห็นในทันที แต่ค่อยๆ วางจดหมายลงบนโต๊ะ แล้วเงยหน้ามองหลี่เหวินจวินและถามว่า: “ผู้อำนวยการหลี่ครับ ปัญหานี้ก่อนหน้านี้เราจัดการอย่างไรครับ”

หลี่เหวินจวินตะลึงไปเล็กน้อย ไม่คาดคิดว่าเฉินเจี๋ยจะถามเกี่ยวกับประวัติการจัดการก่อน เขาครุ่นคิด แล้วตอบตามตรงว่า: “ก่อนหน้านี้... หลักๆ คือการขอให้สถานีตำรวจและหน่วยตำรวจจราจรเพิ่มกำลังคนไปจัดการในช่วงเวลาเลิกเรียนครับ แต่ท่านก็ทราบดีว่า ทั้งสถานีและหน่วยก็มีกำลังพลจำกัด ไม่สามารถจัดคนจำนวนมากไปได้ทุกวัน ผลลัพธ์จึงไม่ค่อยดีนัก”

“อืม” เฉินเจี๋ยพยักหน้า ในใจเขามีแผนแล้ว

เขาหยิบปากกาบนโต๊ะขึ้นมา ไม่ได้อนุมัติลงในจดหมายของผู้อำนวยการโรงเรียนโดยตรง แต่หยิบกระดาษบันทึกเปล่าอีกแผ่นมา ขณะที่กำลังครุ่นคิด ก็บอกหลี่เหวินจวินไปด้วยว่า:

“ผู้อำนวยการหลี่ครับ ท่านเห็นว่าอย่างนี้ดีไหม สำหรับปัญหาการจราจรติดขัดของโรงเรียนใจกลางเมือง การใช้เพียงแค่การปิดกั้นและการระบายนั้นเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ เราต้องใช้หลายมาตรการรวมกัน หรือที่เรียกว่า ‘ชุดผสม’”

หลี่เหวินจวินรีบหยิบสมุดบันทึกขึ้นมาเตรียมจด

“ประการแรกคือ การเหลื่อมเวลา ต้นตอของการจราจรติดขัดหน้าโรงเรียนคือการที่นักเรียนกว่าสามพันคนออกมาพร้อมกัน ทำให้เกิดจุดสูงสุดของการไหลของคนและรถในชั่วพริบตา เราสามารถพูดคุยกับโรงเรียนเพื่อทดลองใช้ระบบเหลื่อมเวลาเลิกเรียน”

“ยกตัวอย่างเช่น ให้เด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึง 3 ซึ่งเป็นชั้นปีที่ต่ำกว่า เลิกเรียนก่อนเวลาสิบห้านาที คือสี่โมงสิบห้านาที ส่วนนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ถึง 6 ซึ่งเป็นชั้นปีที่สูงกว่า ก็ให้เลิกเรียนช้ากว่าสิบห้านาที คือสี่โมงสี่สิบห้านาที”

“ด้วยวิธีนี้ จะเป็นการแบ่งจุดสูงสุดเดิมที่รวมศูนย์ออกเป็นจุดสูงสุดย่อยที่ราบรื่นกว่าสองจุด ความกดดันที่หน้าโรงเรียนก็จะลดลงทันทีถึงครึ่งหนึ่ง”

ปากกาของหลี่เหวินจวินหยุดลงในสมุดบันทึก

เหลื่อมเวลาเลิกเรียน? ดวงตาของเขาสว่างวาบขึ้นมาในทันที วิธีนี้ดีมาก! ง่าย สะดวกในการดำเนินการ และแทบไม่มีค่าใช้จ่ายเลย! ทำไมตัวเองถึงคิดไม่ถึงนะ?

เสียงของเฉินเจี๋ยยังคงดำเนินต่อไป: “ต่อมาคือ การร่วมมือกันดูแล พลังของรัฐบาลและโรงเรียนมีจำกัด เราต้องระดมพลังที่ยิ่งใหญ่ที่สุด นั่นคือ ผู้ปกครอง แนะนำให้โรงเรียนเป็นแกนนำ และได้รับความร่วมมือจากสันนิบาตเยาวชนประจำเมืองและสหพันธ์สตรี ในการสรรหาอาสาสมัครผู้ปกครองทั่วทั้งโรงเรียน”

“ในช่วงเวลาเลิกเรียนในแต่ละวัน จัดให้อาสาสมัครสี่ถึงห้าคน สวมเสื้อกั๊กสีแดงและหมวกสีแดงที่เป็นแบบเดียวกัน คอยช่วยเหลือครูและตำรวจจราจรที่หน้าประตูโรงเรียน ในการแนะนำให้นักเรียนออกจากโรงเรียนอย่างเป็นระเบียบ และชักชวนผู้ปกครองให้จอดรถอย่างมีอารยธรรม”

“ผู้ปกครองดูแลลูกของตัวเอง คำพูดโน้มน้าวของผู้ปกครองบางครั้งมีประสิทธิภาพกว่าคำพูดของข้าราชการของเราเสียอีก เมื่อมีพวกเขาเข้าร่วม ไม่เพียงแต่จะแก้ปัญหาการขาดแคลนกำลังคนเท่านั้น แต่ยังเปลี่ยนผู้ปกครองจากผู้สังเกตการณ์ให้เป็นผู้มีส่วนร่วมอีกด้วย”

แนวคิดของเฉินเจี๋ยนี้ เป็นความพยายามในการสร้างสรรค์รูปแบบการบริหารจัดการสังคมใหม่ ที่ก้าวข้ามรูปแบบดั้งเดิมที่รัฐบาลต้องรับผิดชอบทั้งหมด โดยนำแนวคิดของการร่วมมือทางสังคมเข้ามาใช้

หลี่เหวินจวินพยักหน้าเห็นด้วยไม่หยุด ความชื่นชมที่เขามีต่อเฉินเจี๋ยก็เพิ่มขึ้นอีกระดับหนึ่ง

“สุดท้ายคือ การกำหนดพื้นที่” แนวคิดของเฉินเจี๋ยราบรื่นราวกับสายน้ำ “อีกสาเหตุหนึ่งของการจราจรติดขัดคือความไม่เป็นระเบียบ เราสามารถประสานงานกับสำนักงานก่อสร้างเมืองและหน่วยตำรวจจราจร เพื่อทำการปรับปรุงเล็กน้อยบริเวณถนนหน้าโรงเรียน ไม่จำเป็นต้องทำอะไรใหญ่โต เพียงแค่ใช้เส้นสีเหลืองตีเส้นแบ่ง ‘เขตรับ-ส่งจอดแล้วไปทันที’ และ ‘เขตจอดรอแบบจำกัดเวลา’ ที่ด้านใดด้านหนึ่งของถนน”

“รถจักรยานยนต์ไฟฟ้าจอดได้ที่ไหน รถยนต์จอดได้ที่ไหน ควรกำหนดให้ชัดเจน พื้นที่ใดที่สามารถจอดได้เพียงสามนาที พื้นที่ใดสามารถจอดได้ห้านาที ก็ทำป้ายสัญลักษณ์ที่เด่นชัดกำกับไว้ และเสริมด้วยการนำทางของอาสาสมัครผู้ปกครอง การจัดการการรับส่งทั้งหมดก็จะถูกสร้างขึ้นมาไม่ใช่หรือครับ”

หลังจากฟังคำพูดของเฉินเจี๋ย หลี่เหวินจวินก็แอบชื่นชมในใจ

เหลื่อมเวลา, ร่วมมือกันดูแล, กำหนดพื้นที่ หกคำนี้ได้สร้างชุดการแก้ปัญหาที่สมบูรณ์ มีเหตุผลเชื่อมโยงกัน และใช้งานได้จริง

มันช่วยแบ่งเบาความกดดันด้านเวลา นำพลังทางสังคมเข้ามาในด้านกำลังคน และสร้างความเป็นระเบียบเรียบร้อยในด้านพื้นที่

แผนงานทั้งหมดนี้แทบจะไม่เพิ่มภาระทางการคลังใดๆ แต่สามารถแก้ไขปัญหาที่ยืดเยื้อมานานหลายปีของเมืองอันอี๋ได้อย่างถอนรากถอนโคน

สมแล้วที่มาจากมหาวิทยาลัยชั้นนำ สมองของนักวิชาการนี่มันใช้งานได้ดีจริงๆ

“ท่านนายกเทศมนตรีเฉิน...” หลี่เหวินจวินมองเฉินเจี๋ย “แนวคิดของท่านช่างล้ำเลิศจริงๆ ครับ! ผม... ผมจะไปดำเนินการทันที!”

“อย่าเพิ่งรีบ” เฉินเจี๋ยยิ้มและโบกมือ เขาหยิบปากกาขึ้นมา เขียนประเด็นสำคัญสามข้อที่เขาพูดเมื่อครู่ลงบนกระดาษบันทึกด้วยภาษาที่กระชับอย่างยิ่ง จากนั้นก็ลงนามชื่อของเขา และส่งทั้งแผ่นกระดาษกับจดหมายของผู้อำนวยการโรงเรียนให้หลี่เหวินจวิน

“ผู้อำนวยการหลี่ ท่านนำคำสั่งอนุมัติของผมนี้ ไปเรียกหัวหน้าสำนักงานการศึกษา สันนิบาตเยาวชน สหพันธ์สตรี สำนักงานก่อสร้างเมือง หน่วยตำรวจจราจร และผู้อำนวยการโรงเรียนใจกลางเมือง มาประชุมประสานงานในพื้นที่จริง จำไว้นะครับ เป็นการประชุมประสานงานในพื้นที่จริง โดยตั้งสถานที่ประชุมไว้ที่หน้าประตูโรงเรียนใจกลางเมืองเลย”

“ในที่ประชุม ท่านถ่ายทอดแนวคิดโดยรวมนี้ออกไป จากนั้นให้แต่ละหน่วยงานรับผิดชอบภารกิจเอง และกำหนดตารางเวลาและแผนงานที่เป็นรูปธรรมออกมา”

“ตัวอย่างเช่น โรงเรียนรับผิดชอบการกำหนดแผนเหลื่อมเวลาและการสรรหาอาสาสมัคร สำนักงานก่อสร้างเมืองและตำรวจจราจรรับผิดชอบการตีเส้นและการติดตั้งป้าย สันนิบาตเยาวชนและสหพันธ์สตรีรับผิดชอบเสื้อผ้าและการฝึกอบรมอาสาสมัคร... ใครรับผิดชอบอะไร จะเสร็จเมื่อไหร่ ต้องเขียนลงในเอกสารให้ชัดเจนและจัดทำเป็นบันทึกการประชุม”

“ภายในหนึ่งสัปดาห์ ผมต้องการเห็นผลเบื้องต้น”

คำพูดของเฉินเจี๋ยนี้ไม่เพียงแต่ให้แผนงานเท่านั้น แต่ยังให้ ระเบียบวิธีการดำเนินการ อีกด้วย

การประชุมในสถานที่จริง การตัดสินใจในสถานที่จริง การมอบหมายภารกิจในสถานที่จริง และกำหนดเส้นตายในการดำเนินการ

นี่เป็นสไตล์การทำงานที่มีประสิทธิภาพสูง จริงจัง และค่อนข้างเด็ดขาด

หลี่เหวินจวินรับคำสั่งอนุมัติที่เขียนด้วยลายมืออันแข็งแกร่ง และมองดวงตาที่สงบของเฉินเจี๋ย ความดูถูกที่เกิดจากความเยาว์วัยของอีกฝ่ายก็มลายหายไปในทันที

“ครับ ท่านนายกเทศมนตรีเฉิน ผมรับประกันว่าจะทำภารกิจให้สำเร็จ!” หลี่เหวินจวินลุกขึ้นยืน ตอบด้วยเสียงที่ดังและหนักแน่น

หลังจากจัดการกับเอกสารฉบับแรกเสร็จแล้ว เฉินเจี๋ยก็ไม่หยุดพัก เขาหยิบเอกสารฉบับที่สองขึ้นมาทันที

หัวข้อของเอกสารฉบับนี้มาจากสถานีตำรวจเมืองอันอี๋ เนื้อหาคือการขออนุมัติเงินทุนพิเศษเพื่อรักษาความมั่นคงมูลค่าสองแสนหยวน

เหตุผลในการขอคือ เมื่อเร็วๆ นี้ ชาวบ้านบางส่วนในหมู่บ้านหงซิงทางตะวันตกของเมืองไม่พอใจกับมาตรฐานค่าชดเชยการเวนคืนที่ดินสำหรับนิคมอุตสาหกรรมแห่งใหม่ จึงรวมตัวกันร้องเรียนที่ประตูรัฐบาลเมืองหลายครั้ง และถึงขั้นขู่ว่าจะไปร้องเรียนที่ระดับเมืองและระดับมณฑล

สถานีตำรวจเชื่อว่านี่เป็นความเสี่ยงที่จะเกิดเหตุการณ์การรวมกลุ่มของประชาชน ซึ่งจำเป็นต้องเพิ่มกำลังเจ้าหน้าที่ตำรวจ เพิ่มการควบคุม และจัดซื้ออุปกรณ์ที่จำเป็นเพื่อรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้น

นี่เป็นปัญหาที่ละเอียดอ่อนและจัดการได้ยากกว่าปัญหาการจราจรของโรงเรียนมากนัก

การเวนคืนที่ดินและการรื้อถอนเป็นเหมือนถังระเบิดของรัฐบาลระดับรากหญ้า ซึ่งสามารถระเบิดได้ง่ายมาก ส่วน กองทุนรักษาความมั่นคง ก็เป็นคำที่ละเอียดอ่อนอย่างยิ่ง

คำขอนี้เป็นเหมือนมันเทศร้อนๆ

หากเฉินเจี๋ยอนุมัติทันที ก็เท่ากับเป็นการยอมรับการใช้มาตรการที่รุนแรงในการจัดการกับประชาชน ซึ่งหากความขัดแย้งทวีความรุนแรงขึ้น ผลที่ตามมาจะร้ายแรงเกินกว่าจะคาดคิด

หากเขาไม่อนุมัติ สถานีตำรวจก็จะรู้สึกไม่พอใจ และหากชาวบ้านหมู่บ้านหงซิงก่อเรื่องใหญ่ขึ้นมาจริงๆ นายกเทศมนตรีคนใหม่ก็จะถูกตำหนิในข้อหา “ไม่ดำเนินการ” และ “ไม่มีประสิทธิภาพในการรักษาความมั่นคง”