บทที่ 94 งานเวนคืนที่ดิน...ทำได้รอบคอบดีแล้วใช่ไหม?

เฉินเจี๋ยหยิบเอกสารฉบับแรกขึ้นมา ซึ่งเป็นรายงานการจัดตั้งโครงการนิคมอุตสาหกรรมใหม่ของเมืองอานอี๋ รายงานเขียนไว้อย่างละเอียด เต็มไปด้วยวิสัยทัศน์อันยิ่งใหญ่ในอนาคต โดยบรรยายถึงโครงการนี้ว่าเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการยกระดับอุตสาหกรรมของเมืองอานอี๋ และบรรลุการทะยานขึ้นครั้งที่สอง เฉินเจี๋ยข้ามถ้อยคำอันสวยหรูเหล่านั้นไป และมองตรงไปยังเอกสารแนบท้ายรายงาน นั่นคือ แผนผังกำหนดเขตโครงการ นิ้วของเขาเคาะเบา ๆ บนพื้นที่ที่ถูกวงกลมไว้บนแผนที่ ซึ่งก็คือแปลงที่ดินของ หมู่บ้านหงซิงจากนั้น 

เขาหยิบเอกสารฉบับที่สองขึ้นมา ซึ่งเป็นบันทึกการประชุมสามัญของคณะกรรมการเมืองเกี่ยวกับการเร่งรัดงานเวนคืนที่ดินของหมู่บ้านหงซิง ในบันทึกระบุไว้อย่างชัดเจนว่า นายกเทศมนตรีในขณะนั้น ซึ่งก็คือ หม่าตงเฉิง ได้แสดงความมุ่งมั่นในการประชุมอย่างฮึกเหิมว่า ต้อง "ใช้ความเร็วสูงสุด ประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อให้ภารกิจเวนคืนที่ดินสำเร็จลุล่วง และกำจัดอุปสรรคทั้งหมดสำหรับการเริ่มต้นโครงการ" 

เฉินเจี๋ยเปิดดูต่อ เมื่อเอกสารฉบับแล้วฉบับเล่าถูกเปิดออก ภาพจริงของงานเวนคืนที่ดินของหมู่บ้านหงซิงก็ค่อย ๆ ชัดเจนขึ้นในความคิดของเขา และคิ้วของเขาก็ยิ่งขมวดแน่นขึ้นเรื่อย ๆ ปัญหาหนักกว่าที่คิดไว้มาก

ประการแรกคือ ความบกพร่องร้ายแรงทางด้านขั้นตอน ตามกฎหมายของประเทศ การเวนคืนที่ดินของส่วนรวมจะต้องดำเนินการตามขั้นตอน "ประกาศสองครั้ง, ขึ้นทะเบียนหนึ่งครั้ง" นั่นคือ การประกาศหนังสือแจ้งการเวนคืนที่ดิน, การประกาศแผนการชดเชยและการจัดสรรที่อยู่, และการสำรวจและขึ้นทะเบียนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ ของเกษตรกรผู้ถูกเวนคืน กระบวนการทั้งหมดต้องเปิดเผยโปร่งใสอย่างเต็มที่ เพื่อรับประกันสิทธิในการรับรู้ การมีส่วนร่วม และการกำกับดูแลของชาวบ้าน 

แต่ในเอกสารเฉินเจี๋ยพบเพียงหนังสือแจ้งการเวนคืนที่ดินที่เขียนอย่างคลุมเครือ และระยะเวลาการปิดประกาศก็มีเพียง สามวันสั้น ๆ ซึ่งต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ที่สิบห้าวันมาก ส่วนการประกาศที่สำคัญยิ่งกว่าอย่าง แผนการชดเชยและการจัดสรรที่อยู่ กลับ ขาดหายไป จากเอกสาร! สิ่งที่นำมาใช้แทนคือ ข้อตกลงการชดเชยแบบ "ตัวต่อตัว" ที่คณะกรรมการหมู่บ้านและสมาชิกกลุ่มงานเวนคืนที่ดินได้ลงนามกับชาวบ้านโดยตรง

สายตาของเฉินเจี๋ยกวาดไปบนข้อตกลงเหล่านั้นอย่างรวดเร็ว ไม่นาน เขาก็พบปัญหาที่สอง ซึ่งเป็นปัญหาที่ร้ายแรงกว่า มาตรฐานการชดเชยที่สับสนวุ่นวาย, ที่ดินเดียวกันได้ราคาไม่เท่ากัน, บ้านหลังเดียวกันได้ราคาไม่เท่ากัน! บ้านสองชั้นโครงสร้างอิฐและคอนกรีตเหมือนกัน บางคนได้รับการชดเชยตารางเมตรละแปดร้อยหยวน แต่บางคนกลับได้เพียงหกร้อยห้าสิบหยวน นาข้าวหนึ่งไร่เหมือนกัน บางคนได้รับการชดเชยสามหมื่นหยวน แต่บางคนกลับได้เพียงสองหมื่นห้าพันหยวน แม้ว่าข้อตกลงเหล่านี้จะมีลายเซ็นและรอยนิ้วมือสีแดงของชาวบ้านกำกับอยู่ แต่เฉินเจี๋ยก็มองออกในทันทีว่า ลายเซ็นหลายฉบับดูแข็งทื่อผิดปกติ และรอยนิ้วมือสีแดงในข้อตกลงบางฉบับก็มีความเข้มของสีไม่เท่ากันอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งไม่ได้เกิดจากการกดในครั้งเดียว เป็นไปได้หรือไม่ว่า กลุ่มงานกดดันหรือใช้การล่อลวงเพื่อให้งานคืบหน้า? หรือเป็นเพราะคณะกรรมการหมู่บ้านใช้อำนาจในทางที่ผิด, เอื้อประโยชน์ให้พวกพ้อง, หรือแม้กระทั่งยักยอกเงินส่วนตัว?

เฉินเจี๋ยเปิดดูต่อไป และไม่นานเขาก็พบปัญหาที่สาม ในตารางรายละเอียดการจ่ายเงินชดเชย เงินชดเชยของชาวบ้านส่วนใหญ่ถูกจ่ายในรูปแบบ เงินสด ยิ่งไปกว่านั้น ในช่องลายเซ็นผู้รับเงิน หลายคน ไม่ใช่ตัวชาวบ้านเอง แต่ถูกลงนามแทนโดย เสมียนบัญชีของคณะกรรมการหมู่บ้าน เหตุผลในการเซ็นแทนก็มีมากมายแปลกประหลาด มีทั้ง "ชาวบ้านอ่านหนังสือไม่ออก" "ชาวบ้านออกไปทำงานต่างถิ่น" หรือแม้แต่ "เพื่อความสะดวกในการจัดการที่เป็นหนึ่งเดียว" เมื่อเห็นถึงตรงนี้ เฉินเจี๋ยก็เข้าใจแล้วว่าเกิดอะไรขึ้น เขามั่นใจเกือบเต็มร้อยว่า จำนวนเงินที่ชาวบ้านได้รับจริงนั้น ไม่ตรง กับตัวเลขที่ปรากฏในบัญชีอย่างแน่นอน

เฉินเจี๋ยเปิดดูบันทึกการร้องเรียนต่อ บันทึกการร้องเรียนที่เก่าแก่ที่สุดคือเมื่อหกเดือนก่อน อดีตสมาชิกพรรคอาวุโสหลายคนของหมู่บ้านหงซิง ได้ร่วมกันเขียนจดหมายถึงคณะกรรมการเมือง เพื่อสะท้อนปัญหาขั้นตอนการเวนคืนที่ดินไม่โปร่งใสและมาตรฐานการชดเชยที่ไม่เป็นธรรม แต่คำตอบจากสำนักงานร้องเรียนกลับเป็น หนังสือตอบกลับที่เต็มไปด้วยภาษาทางการ สาระสำคัญมีเพียงประโยคเดียว: "มาตรฐานการชดเชยเป็นไปตามนโยบายที่กำหนด โปรดเชื่อมั่นในรัฐบาล และอย่าหลงเชื่อข่าวลือ" 

ต่อมา ชาวบ้านได้ไปประท้วงที่หน้าสำนักงานเมืองหลายครั้ง แต่ในแต่ละครั้งก็ถูกเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยที่ประตูขวางไว้ หรือถูกเจ้าหน้าที่ใช้เหตุผลต่าง ๆ นานาบ่ายเบี่ยง ความขัดแย้งจึงถูกสะสมและบ่มเพาะขึ้นอย่างต่อเนื่องท่ามกลางการเพิกเฉยและการผัดผ่อนเหล่านี้ และในช่วงเวลานี้เอง สถานีตำรวจก็ทำรายงานเสนอต่อผู้บังคับบัญชาเพื่อขอ "งบประมาณพิเศษเพื่อการรักษาสภาพความมั่นคง" จำนวนสองแสนหยวน เพื่อเตรียมใช้มาตรการรุนแรงในการแก้ไขปัญหา

ถึงตอนนี้ โครงร่างของเหตุการณ์ทั้งหมดก็ชัดเจนอย่างยิ่ง ชาวบ้านหมู่บ้านหงซิงเพียงแค่ใช้วิธีที่ดั้งเดิมและซื่อตรงที่สุดในการปกป้องสิทธิขั้นพื้นฐานและชอบด้วยกฎหมายของตน ส่วนรายงานของสถานีตำรวจนั้น ก็คือฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้สถานการณ์เลวร้ายลง และยังเป็นฉากกำบังสุดท้ายที่บางคนพยายามปกปิดความผิดพลาดในการทำงานของตนเอง และโยนความขัดแย้งออกไป

เฉินเจี๋ยค่อย ๆ ปิดเอกสารฉบับสุดท้ายลง เขาเหลือบมองนาฬิกาบนผนัง ซึ่งเป็นเวลาบ่ายสามโมงแล้ว เขาหยิบโทรศัพท์บนโต๊ะขึ้นมา และโทรหา หลี่เหวินจวิน อีกครั้ง: "ผู้อำนวยการหลี่ คุณแจ้งด่วนเลย ให้ผู้อำนวยการสำนักงานเวนคืนที่ดินเมือง หวงกั๋วหมิง และผู้กำกับการสถานีตำรวจเมือง จ้าวเถี่ยจวิน มาที่ห้องทำงานผมในอีกครึ่งชั่วโมง" "รับทราบครับ ท่านนายกเฉิน!"

ครึ่งชั่วโมงต่อมา เสียงเคาะประตูดังขึ้นที่ห้องทำงานของเฉินเจี๋ย "เชิญเข้ามา" ประตูถูกเปิดออก ชายวัยกลางคนสองคนเดินเข้ามาทีละคน คนที่เดินนำหน้าคือชายที่ผมหวีมันวาว ใบหน้ามีรอยยิ้มแบบคนทำธุรกิจที่ใจดีอยู่เสมอ เขาคือผู้อำนวยการสำนักงานเวนคืนที่ดินเมือง, หวงกั๋วหมิง คนที่เดินตามหลังมาคือชายร่างสูงใหญ่ ผิวคล้ำ ใบหน้าแน่วแน่ และดวงตาที่ฉายแววเฉียบคมราวกับทหาร เขาคือผู้กำกับการสถานีตำรวจเมือง, จ้าวเถี่ยจวิน จ้าวเถี่ยจวินเป็นทหารผ่านศึกที่โอนย้ายมารับตำแหน่งผู้กำกับสถานีตำรวจเมืองอานอี๋ "ท่านนายกเฉินครับ ท่านเรียกพวกเรามา?" 

หวงกั๋วหมิงกล่าวด้วยใบหน้าเปื้อนยิ้มทันทีที่เดินเข้ามา และวางท่าทางนอบน้อมมาก "ผู้กำกับจ้าว, ผู้อำนวยการหวง, เชิญนั่งก่อนครับ" เฉินเจี๋ยชี้ไปที่โซฟาฝั่งตรงข้ามตนเอง เมื่อทั้งสองนั่งลงแล้ว เฉินเจี๋ยก็รินชาให้พวกเขาด้วยตัวเอง แล้วจึงเริ่มพูดอย่างช้า ๆ: "วันนี้ผมเชิญทั้งสองท่านมา ส่วนใหญ่เพื่อต้องการสอบถามเรื่องการเวนคืนที่ดินของหมู่บ้านหงซิง" 

เขาค่อย ๆ เลื่อนรายงานขออนุมัติจากสถานีตำรวจไปตรงหน้าทั้งสองคน "ผู้กำกับจ้าว, คุณช่วยพูดก่อน รายงานนี้คุณเป็นคนทำ คุณคิดว่าสถานการณ์ในหมู่บ้านหงซิงตอนนี้ ถึงขั้นที่ต้องใช้งบประมาณพิเศษเพื่อการรักษาสภาพความมั่นคงแล้วจริง ๆ หรือ?" สายตาของเฉินเจี๋ยจับจ้องไปยังจ้าวเถี่ยจวินอย่างสงบ จ้าวเถี่ยจวินมองรายงาน แล้วมองไปที่หวงกั๋วหมิงที่นั่งอยู่ข้าง ๆ ก่อนจะตอบด้วยน้ำเสียงทุ้มต่ำ: "เรียนท่านนายกเฉิน ตามข้อมูลที่เราได้รับ 

ชาวบ้านบางส่วนของหมู่บ้านหงซิง มีอารมณ์ที่ค่อนข้างรุนแรงจริง เราได้พยายามทำงานหลายอย่างแล้ว แต่ก็ยังไม่ได้ผล" "ถ้าหากมีการกระทำที่เกินขอบเขต อาจนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ไม่สามารถคาดเดาได้ เพื่อความมั่นคงโดยรวม เราเห็นว่ามีความจำเป็นต้องเข้าแทรกแซงล่วงหน้า เพื่อป้องกันเหตุการณ์ไม่คาดฝัน" คำตอบของจ้าวเถี่ยจวินนั้นไร้ที่ติอย่างสมบูรณ์แบบ มองจากมุมของหน้าที่ผู้กำกับตำรวจท้องที่แล้ว ไม่มีข้อบกพร่องใด ๆ

เฉินเจี๋ยพยักหน้า ไม่ได้แสดงความคิดเห็น แต่หันไปมองหวงกั๋วหมิง: "ผู้อำนวยการหวง คุณเป็นผู้รับผิดชอบงานเวนคืนที่ดินโดยตรง คุณพูดตามความจริงกับผม ในการเวนคืนครั้งนี้ งานของเราในทุกขั้นตอน ทำได้อย่างรอบคอบแล้วใช่ไหม? นโยบาย ได้อธิบายให้ชาวบ้านเข้าใจอย่างชัดเจนแล้วใช่ไหม? เงินชดเชย ได้จ่ายถึงมือชาวบ้านอย่างครบถ้วนแล้วใช่ไหม?"