บทที่ 92: เตรียมสร้างวิสาหกิจรูปแบบใหม่

คณะจักรยานเลี้ยวไปทางร้านตีเหล็กที่สำนักงานคอมมูน

ตอนกลางวัน เถ้าแก่หวง ได้ข่าวว่าเฉียนจิ้นมาที่ชนบทอีกแล้ว เขาจึงฝากคนไปส่งข่าวให้ที่บ้านหลิวว่าหัวเข็มขัดทองแดงตันทำเสร็จเรียบร้อยแล้ว ให้มาเอาได้เลย

เดิมทีเฉียนจิ้นไม่ได้ตั้งใจจะแวะร้านตีเหล็กเลยไม่ได้นำของขวัญอะไรมาให้ แต่พวกช่างตีเหล็กเป็นคนซื่อสัตย์ พวกเขาจึงไม่เอ่ยถึงเรื่องนี้

ตอนที่เฉียนจิ้นเข้าไปในร้าน หวงเหล่าเถี่ยกำลังทุบเหล็กที่เผาจนแดงก่ำอยู่ มีสะเก็ดไฟกระเด็นไปที่กางเกงที่ปะแล้วปะอีกของเขา ทำให้เกิดรูใหม่ขึ้น

เมื่อเห็นเฉียนจิ้นเข้ามา เขาก็รีบเช็ดมือแล้วนำกล่องไม้ที่บรรจุของที่ทำอย่างดีออกมา นอกจากหัวเข็มขัดทองแดงตันสองอันแล้ว ยังมีเตาน้ำมันก๊าดและหน้าไม้เหล็กกล้าขนาดเล็กหนึ่งอัน

“ดูสิครับท่านผู้นำ นี่มันของดีเลยใช่ไหม?”

หัวเข็มขัดทองแดงถูกทำขึ้นจากตะปูเรือทองแดงของรัสเซีย มีรูปร่างเหมือนหัวเสือที่มีเขี้ยว สามารถใช้เป็นดาวกระจายได้เมื่อรวมกับเข็มขัด ของแบบนี้ถ้าให้จางไอ่จวินล่ะก็ จะยิ่งเพิ่มความสามารถของเขาขึ้นไปอีก

หน้าไม้เหล็กกล้าเป็นของใหม่

“ตอนแรกพวกเราตั้งใจจะทำหนังสติ๊กให้ แต่ได้ยินผู้กำกับฉางจากสำนักงานคอมมูนบอกว่าคุณเจอคนร้ายปล้นและฆ่าคนมาเหรอ? โลกนี้ในชนบทไม่สงบจริงๆ ครับ พวกเราก็เลยทำสิ่งนี้ให้”

หวงเหล่าเถี่ยเช็ดมือด้วยผ้าขี้ริ้วขาดๆ แล้วแนะนำ “เวลาไม่พอเลยทำค่อนข้างรีบ ถ้ามีเวลามากกว่านี้จะทำรูปดาวห้าแฉกบนด้ามจับด้วย รับรองว่าสวยแน่นอน”

“แต่ตอนนี้มันไม่สวยแต่ใช้ดีมาก สายยิงของสิ่งนี้ใช้เส้นเอ็นจากขาของวัวแก่ ซึ่งผมไปหาอาจารย์เก่ามาสอนวิธีทำแบบโบราณ ลองดูสิ”

เฉียนจิ้นใส่ลูกธนูหน้าไม้เข้าไปอันหนึ่งแล้วง้างสายด้วยความยากลำบาก เมื่อเหนี่ยวไก เสียง ‘ซู้’ ก็ดังขึ้น เปลือกของต้นหลิวเก่าด้านหน้าก็แตกกระจาย หัวธนูปักเข้าไปทั้งอัน!

พูดตามตรง พวกเขาไม่ได้ดื่มเหล้าของเขาฟรีๆ เฉียนจิ้นชอบหน้าไม้เหล็กกล้าอันนี้มาก!

สวี่เว่ยตงเห็นพลังของหน้าไม้เล็กแล้วก็ตกใจ “ถ้าเอาสิ่งนี้ยิงคนนะ แค่นัดเดียวก็ต้องมีรอยเขียวรอยช้ำไปทั้งตัวเลยใช่ไหม?” หวังตงยิ่งชอบหน้าไม้เล็กนี้เข้าไปใหญ่ เขาถือมันไว้ในมือแล้วพูดอ้ำอึ้งๆ เหมือนอยากให้เฉียนจิ้นแบ่งให้เขาบ้าง เฉียนจิ้นส่ายหัว “นิสัยอย่างแกเอาสิ่งนี้ไปได้ไง? ทำคนตายไม่ใช่เรื่องเล่นๆ นะ!”

หวงเหล่าเถี่ยเห็นผลงานของตัวเองได้รับการยกย่องจากทุกคนก็รู้สึกภูมิใจมาก เขาได้ข่าวว่าหวังตงเป็นเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของโรงงานฝ้ายที่ 6 และที่นี่ก็มีสมาชิกหน่วยบุกเบิกอีกด้วย เขาจึงพูดขึ้นว่า “พวกคุณเป็นลูกน้องของท่านผู้นำเฉียน งั้นพวกเราก็เป็นคนกันเอง”

“ถ้าพวกคุณชอบ ผมจะหาเวลาทำให้เพิ่มอีกสิบอันแปดอันก็ได้—แต่จะมากกว่านี้ไม่ได้แล้ว เหล็กกล้าตีนตะขาบมีแค่นี้ครับ!”

สมาชิกหน่วยบุกเบิกได้ยินดังนั้นก็ดีใจ แต่เฉียนจิ้นกลัวว่าจะเกิดปัญหา นี่มันอาวุธอันตราย!

หวังตงพูดว่า “หัวหน้าเฉียน ต่อไปคุณเก็บของพวกนี้ไว้เองนะครับ พวกเราจะเล่นได้เฉพาะตอนที่คุณเห็นด้วยเท่านั้น ได้ไหมครับ?” คนอื่นๆ ก็พูดขึ้นพร้อมกัน “หัวหน้าเฉียน ตอนนี้พวกเราเป็นหน่วยบุกเบิกเพื่อความสงบเรียบร้อย จะใช้แค่ไม้ไม่ได้หรอกครับ ถ้ามีสิ่งนี้อยู่ในมือ เจออะไรพวกเราจะได้ไม่กลัว…”

“ยังมีคนจ้างมือสังหารมาเชือดคอคุณเลยนะครับ เรื่องแบบนี้พวกเราต้องระวัง…”

“เดี๋ยวคุณก็เอาไปเก็บไว้ที่คณะกรรมการชุมชนเอง คุณไม่สั่ง พวกเราก็ไม่กล้าใช้…”

เฉียนจิ้นคิดว่าการมีอาวุธไว้ใช้กับไม่มีอาวุธไว้ใช้เป็นคนละเรื่องกัน จึงยอมตกลงอย่างไม่เต็มใจ

ขบวนออกเดินทาง เผชิญหน้ากับลมหนาวและทะลุความมืดกลับเข้าเมือง

คณะกรรมการชุมชนมีโกดัง เฉียนจิ้นตอนนี้ในถนนไท่อานถือได้ว่าเป็นผู้มีอำนาจ เขาไม่ใช่พนักงานอย่างเป็นทางการของคณะกรรมการชุมชนแต่ก็สามารถเข้าออกได้อย่างอิสระ ผักทั้งหมดถูกขนเข้าโกดัง เขาหยิบถุงใหญ่ถุงหนึ่งออกมาแล้วพูดว่า

“พรุ่งนี้เช้าจำไว้ไปที่บ้านผม ผมจะให้พวกคุณชิมอะไรบางอย่าง” “นอกจากนี้ นี่เป็นน้ำใจของหน่วยผลิตที่มอบให้พวกคุณที่ทำงานในวันนี้ พวกเขามีไส้กรอกให้คนละหนึ่งอัน”

เมื่อเปิดถุงออกก็เห็นไส้กรอกโฮมเมดเป็นท่อนๆ ไส้กรอกถูกผึ่งลมจนแห้งแล้ว มันแข็งและหอม แม้ว่าจะเป็นเนื้อดิบ แต่ระหว่างการตากแดด อุณหภูมิของแสงแดดก็สูงพอที่จะทำให้เครื่องเทศในไส้กรอกหอมฟุ้ง

ในไส้กรอกมีมันหมูเยอะมาก มันป่องและเยิ้มไปด้วยน้ำมัน สมาชิกหน่วยบุกเบิกเห็นแล้วก็เบียดเข้ามาข้างหน้า “เยอะขนาดนี้เลยเหรอครับ?” เฉียนจิ้นพูดว่า “ไม่ว่าจะใหญ่หรือเล็ก คนละหกอัน นี่เป็นน้ำใจของสมาชิกในหน่วยผลิตทั้งหมด”

จ้าวโป๋ตกใจ “หน่วยผลิตของพวกเขาดูยากจนมากเลยนะครับ ทำไมถึงมีของดีๆ แบบนี้เยอะแยะ?” เขาหยิบไส้กรอกขึ้นมาดู “เนื้อแท้ๆ เลย”

“ของแบบนี้ร้านขายอาหารถึงจะมีขายตอนเดือนสิบสองเท่านั้นครับ ผมชอบกินสิ่งนี้ที่สุดเลยครับ หอมมาก ไส้กรอกหนึ่งอันพอให้ทั้งครอบครัวของผมกินกับซาลาเปาได้ตั้งสิบอันเลย!”

เฉียนจิ้นพูดอย่างหนักแน่น “พวกคุณก็เห็นแล้วว่าหน่วยผลิตของพวกเขายากจน” “แต่พวกเขาเป็นคนซื่อสัตย์ครับ ขอบคุณที่พวกเรามาจากในเมืองที่ไกลแสนไกลไปช่วยทำงาน พวกเขาจึงมอบของที่ดีที่สุดให้พวกเรา!”

“เดิมทีพวกเขาเลี้ยงหมูสองสามตัวไว้เพื่อขายให้ร้านค้าของรัฐตอนปลายปี เพื่อให้สมาชิกในหน่วยผลิตมีชีวิตที่ดีขึ้น แต่ตอนนี้พวกเขานำหมูมาทำไส้กรอกให้พวกเราแล้วยังฆ่าหมูให้พวกเรากินอีก…”

ทุกคนในหน่วยบุกเบิกเงียบไป หวังตงเป็นคนใจกล้า มีคุณธรรม เขาจะตอบแทนบุญคุณและแก้แค้นให้ เขาชกกำแพงหนึ่งครั้งแล้วพูดว่า “ผมเพิ่งเริ่มทำงาน แผนกก็แบ่งคูปองน้ำมันสิบชั่งให้ผมแล้ว”

“ตอนแรกผมตั้งใจจะให้พ่อตา แต่พรุ่งนี้ผมจะไปซื้อน้ำมันแล้วเอาไปให้พี่น้องชาวหลิว!”

โจวเย่าจู่พูดด้วยเสียงทุ้มต่ำ “นับผมด้วยครับ ที่บ้านผมมีคูปองอาหารเหลืออยู่ ผมจะเอาธัญพืชดีๆ ไปให้พี่น้องชาวชนบทเอาไว้ทำเกี๊ยวกินในหน้าหนาว” สวี่เว่ยตงพูดว่า “ของผมยิ่งไม่ต้องพูดถึงเลยครับ คอยดูเถอะครับ เดี๋ยวผมจะหาของดีๆ มาให้!”

คนอื่นๆ ได้ยินก็พูดกันระงมว่าจะตอบแทนพี่น้องชาวหลิว บางคนที่มีเงินและคูปองติดตัวก็ล้วงออกมาบริจาคทันที หวังตงเห็นดังนั้นก็ถ่มน้ำลาย แล้วรีบวิ่งกลับบ้านไปเอาคูปองน้ำมัน คูปองเนื้อ และคูปองผ้าที่เก็บไว้ทั้งหมดมา

เฉียนจิ้นเห็นแล้วก็ยิ้มอย่างโล่งใจ ครั้งหน้าเขาจะนำวัสดุจำนวนมากไปที่ชนบทและบอกว่าเป็นของขวัญที่หน่วยบุกเบิกทั้งหมดร่วมกันบริจาคเพื่อช่วยเหลือการก่อสร้างในชนบท ถึงแม้จะมีคนสงสัยก็หาเหตุผลไม่ได้ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยบุกเบิกกับหน่วยผลิตหลิวเจียก็กลายเป็นหนี้บุญคุณไปหมดแล้ว เขาสามารถบริจาคอะไรก็ได้และมีเหตุผลอธิบายได้

คนละหกอัน สมาชิกหน่วยบุกเบิกดีใจมากที่จะได้นำมันกลับบ้าน เมื่อครอบครัวเห็นพวกเขากลับมาดึกก็บ่น แต่สมาชิกหน่วยบุกเบิกก็ไม่ได้อธิบายอะไร พวกเขาวางไส้กรอกไว้บนโต๊ะ

“เอามาจากไหน? ผมใช้แรงงานไปช่วยงานในชนบทแล้วได้กลับมา!”ฟ

เมื่อกระแสลมเย็นพัดมา เมืองริมทะเลก็แทบจะเข้าสู่ฤดูหนาวแล้ว เฉียนจิ้นหนาวจนทนไม่ไหว กลางดึกเขาลุกขึ้นเปิดไฟแล้วเอาลังทองคำออกมาเพื่อเริ่มปฏิบัติการ หวงฉุยที่ถูกปลุกให้ตื่นหาวแล้วลุกขึ้นมาดูเขา แล้วมันก็เห็นว่าเขายื่นมือเข้าไปในกล่องเล็กๆ แล้วก็เอาของออกมา แล้วของสิ่งนั้นก็กลายเป็นกล่องใหญ่ กล่องใหญ่ก็กลายเป็นของใหญ่ แล้วของใหญ่ก็กลายเป็นลัง… และยังไม่หมดเท่านี้ เขายังล้วงเอาผ้าห่มออกมาจากลังใหญ่ด้วย! มันอึ้งจนตาค้างสงสัยในชีวิตของสุนัข!

เฉียนจิ้นตอนแรกตั้งใจจะซื้อผ้าห่มขนเป็ด ซึ่งเป็นสิ่งที่อบอุ่นที่สุด แต่ผ้าห่มขนเป็ดเมื่อพับแล้วก็ยังใหญ่ กล่องทองคำก็ยังไม่พอใช้ เขาจึงต้องเลือกทางสายกลาง ซื้อผ้าห่มขนแกะแทน ผ้าห่มขนแกะดูไม่หนามากนัก 

ดังนั้นเมื่อพับแล้วจึงสามารถขนส่งด้วยกล่องทองคำได้ แต่มันก็อบอุ่นเพียงพอ ผ้าห่มขนแกะราคา 2,000 หยวน ทำจากขนแกะแท้ 100% ระบายอากาศได้ดีมาก 

เมื่อคนนอนบนผ้าห่ม ช่องว่างระหว่างเส้นใยขนแกะจะสร้างชั้นอากาศขึ้นมา ซึ่งจะทำให้อุณหภูมิร่างกายคงที่ระหว่างการนอนหลับ ส่วนลายบนผ้าห่มนั้นธรรมดามาก เป็นของที่นำเข้าจากมองโกเลีย ลายก็เป็นลายดอกไม้แบบดั้งเดิมของมองโกเลีย ไม่มีสีสัน ดูไม่หรูหรา ผ้าห่มขนหนาแน่นละเอียดอ่อนนุ่มไม่ระคายเคืองผิว สัมผัสนุ่มและเรียบเนียน นอนลงไปแล้วรู้สึกเหมือนนอนอยู่บนร่างกายของหญิงสาวเลย 

เฉียนจิ้นซื้อมาหนึ่งผืนแล้วลองใช้ดู มันอบอุ่นและสบายมาก เขาจึงซื้อเพิ่มอีกผืน เอาผืนหนึ่งปูไว้ อีกผืนห่มนอนหลับสบายเลย

เช้าวันรุ่งขึ้น มีน้ำแข็งเกาะที่กระจกหน้าต่างแล้ว เฉียนจิ้นอดไม่ได้ที่จะถอนหายใจ ปี 1977 หนาวมากจริงๆ เขาคาดว่าเดือนพฤศจิกายนปี 2027 ทั้งเดือนอุณหภูมิคงไม่ต่ำกว่าศูนย์องศาแน่ๆ หมอกทะเลกลายเป็นน้ำค้างแข็งในยามเช้า ทำให้ถนนไท่ซานกลายเป็นสีเทาขาว

เฉียนจิ้นวางหม้ออะลูมิเนียมในห้องแล้วต้มน้ำ เขาเริ่มซื้อซองน้ำซุปหมาล่าและผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลืองบางชนิด เช่น เต้าหู้แช่แข็ง ที่บ้านมีกล่องคุกกี้เหล็ก กล่องนี้ปกติไม่มีประโยชน์อะไร แต่ตอนนี้สามารถใช้ใส่ซองน้ำซุปหมาล่าได้ ใส่ได้เต็มกล่องก็ใช้ได้นานเลย เมื่อเผาซองบรรจุภัณฑ์แล้ว น้ำในหม้ออะลูมิเนียมก็เริ่มเดือด

เขาแบ่งผักที่นำกลับมาเมื่อคืน แล้วเอาไปใส่ในหม้ออะลูมิเนียมเมื่อน้ำเริ่มเดือดแล้ว เขาก็โยนก้อนน้ำซุปก้อนหนึ่งลงไป มีเสียงกระทืบเท้าดังมาจากนอกประตู เสียงของสมาชิกหน่วยบุกเบิกหลายคนดังขึ้น “หัวหน้าเฉียนตื่นหรือยังครับ?”

“พวกคุณว่าในบ้านหัวหน้าเฉียนจะมีผู้หญิงอยู่ไหมครับ?”

“ผู้หญิงไม่เท่าไหร่หรอกครับ แต่ผมกลัวว่าจะเจอแกะตัวเมีย แล้วถ้าเจอแกะตัวเมียจะทำยังไงดีครับ? ถือว่าเป็นอาชญากรรมทางเพศไหมครับ?”

เฉียนจิ้นรีบเปิดประตู ไม่อย่างนั้นคงมีข่าวลืออะไรไม่ดีออกมาแน่! เมื่อทุกคนเดินเข้ามาในบ้าน ก็เห็นหวงฉุยกำลังก้มตัวและยกสะโพกขึ้นเพื่อยืดตัว สวี่เว่ยตงเบียดเข้าไปข้างหน้าแล้วมองดู แล้วพูดอย่างจริงจัง “ไม่เป็นไรครับ มันเป็นสุนัขตัวผู้!” หวังตงที่อยู่ด้านหน้าจมูกแดงก่ำเหมือนกำลังใส่ผลไม้ฮอว์ธอร์น

เขาเอาขนมปังทอดที่โผล่ออกมาจากกระเป๋าทหารของเขา แล้วพูดว่า “หัวหน้าเฉียน หัวหน้าเฉียน ชิมขนมปังทอดที่แย่งมาจากร้านอาหารของรัฐดูสิครับ”

“โอ้ย! กลิ่นอะไรนี่?”

กลิ่นพริกไทยกับน้ำมันวัวระเบิดขึ้นในห้องขนาดสิบกว่าตารางเมตร จูเทาที่กำลังจะไปที่เตาถ่านเพื่อผิงไฟก็จามออกมาอย่างแรง เฉียนจิ้นใช้ช้อนเหล็กด้ามยาวคนน้ำซุปสีแดงที่กำลังเดือดพล่าน น้ำมันสีแดงที่ลอยอยู่บนผิวหน้าส่งกลิ่นหอมยั่วยวน

หลายคนเข้ามาใกล้แล้วถาม “โอ้ย! นี่มันอะไรครับ?”

เฉียนจิ้นไม่พูดอะไร แค่ทำงานของเขา เมื่อน้ำเดือดได้ที่ เขาก็เปิดฝาหม้อแล้วใส่ผักลงไป ทันใดนั้น พวกหนุ่มๆ ที่เข้ามาแล้วสิบกว่าคนก็กลืนน้ำลายพร้อมกัน น้ำมันสีแดงในหม้ออะลูมิเนียมเดือดปุดๆ เต้าหู้แห้งที่ลอยอยู่ก็ดูดซับน้ำซุปจนพองขึ้นเหมือนกำลังตั้งท้อง 

กระจกแว่นตาของโหลวกวงเริ่มมีไอน้ำเกาะ เขาถอดแว่นมาเช็ดแล้วพูดว่า “กลิ่นนี้แรงกว่ากลิ่นเชื่อมเหล็กในโรงงานของพ่อผมอีกครับ!”

“ตกลงมันคืออะไรครับ?” สวี่เว่ยตงยื่นแขนออกมาแล้ววางไว้บนไหล่ของเฉียนจิ้น มองอย่างอยากรู้อยากเห็น “นี่คือหม้อไฟหรือเปล่าครับ? ผมได้กลิ่นคล้ายๆ กัน”

เฉียนจิ้นตักน้ำซุปหนึ่งช้อนแล้วราดลงบนเห็ดหูหนูที่ต้มไว้แล้ว แล้วพูดว่า “เห็นไหมครับ หัวหน้าสวี่เป็นผู้นำของหน่วยงานใหญ่ๆ มีความรู้มากกว่าพวกคุณเยอะ!”

“หม้อไฟผมก็รู้จักครับ ผมเคยไปชนบทที่เมืองมี่หยุน คนในเมืองหลวงชอบกินหม้อไฟกันในฤดูหนาว แต่มันไม่ใช่กลิ่นแบบนี้นะครับ” หมีกังพูดอย่างแปลกใจ เฉียนจิ้นพูดว่า “นี่คือหม้อไฟเสฉวนครับ มีรสเผ็ด ชา หอม และสดใหม่ หรือจะเรียกว่าหมาล่าทั่งก็ได้ครับ”

“ผมก็ไม่แน่ใจนักนะครับ นี่เป็นเครื่องปรุงที่พี่ใหญ่ในร้านอาหารของรัฐให้ผมมา—ยังจำเรื่องที่ผมจะตั้งวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กได้ไหมครับ?”

สวี่เว่ยตงตอบสนองทันที “จะตั้งร้านอาหารขายสิ่งนี้เหรอครับ? งั้นให้ผมชิมรสชาติหน่อย ผมจะได้ดูว่าประชาชนส่วนใหญ่จะชอบไหม” 

“คณะกรรมการชุมชนจะเปิดร้านอาหารได้ด้วยเหรอครับ?” โจวเย่าจู่ลังเล ตอนนี้ไม่เพียงแต่มีร้านอาหารของรัฐเท่านั้น แต่บางชุมชนก็เริ่มเปิดร้านอาหารขนาดเล็กร่วมกันแล้ว แต่โดยทั่วไปแล้วจะเป็นร้านอาหารเช้า หรือร้านเกี๊ยว หรือร้านซาลาเปาพวกนี้ ซึ่งเป็นวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กหรือวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดใหญ่

แต่การขออนุญาตตั้งร้านอาหารร่วมกันขนาดเล็กนั้นยากมาก อย่างเช่นร้านอาหารหยางชุนที่เฉียนจิ้นเคยไปกินก็เป็นแบบนี้ และร้านอาหารหยางชุนก็เป็นร้านเก่าแก่ ในปี 50 เจ้าของได้มอบร้านให้รัฐแล้วก็พาตัวเองและลูกชายไปดูแลห้องครัว ทำให้ชื่อและหน้าร้านยังคงอยู่มาจนถึงทุกวันนี้ 

ตอนนี้หากแต่ละชุมชนต้องการขอตั้งร้านอาหารใหม่ๆ ก็จะเป็นเรื่องที่ยาก แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้

นโยบายไม่ใช่ปัญหา ปัญหาคือทรัพยากรในการผลิต ซึ่งก็คือข้าว แป้ง เนื้อ ผัก และพ่อครัว ส่วนแหล่งที่มาของข้าว แป้ง เนื้อ และผักนั้นแก้ได้ยากยิ่งกว่า เพราะต้องใช้คูปอง! 

เมื่อเทียบกันแล้ว ชนบทกลับตั้งร้านอาหารได้ง่ายกว่า เช่น โรงอาหารคอมมูน ร้านอาหารเล็กๆ ของหน่วยผลิต เป็นต้น พวกเขาใช้ธัญพืชที่เหลือจากการส่งมอบให้รัฐและผักที่เป็นของหน่วยผลิตมาเปิดร้านอาหาร แต่สุดท้ายก็ต้องปิดตัวลง หนึ่งคือขาดลูกค้า สองคือไม่มีพ่อครัวที่มีฝีมือ! 

ในยุคนั้นชนบทจะไปหาพ่อครัวที่ไหนกัน? แม้แต่ในเมืองตอนนี้ก็ยังขาดพ่อครัว หลายปีที่ผ่านมาพ่อครัวก็ไปอยู่ที่ร้านอาหารของรัฐหรือไม่ก็ไปอยู่ในโรงอาหารของโรงงานและหน่วยงานต่างๆ ส่วนคอมมูนในชนบทส่วนใหญ่ก็มีพ่อครัวแค่คนสองคนแล้วก็ทำงานในโรงอาหารคอมมูน

เฉียนจิ้นยิ้มแล้วพูดว่า “อย่าเพิ่งถามว่าเปิดได้ไหมเลยครับ พวกคุณลองชิมรสชาติก่อนดีกว่า” แผ่นเต้าหู้ดูดซับน้ำมันหมาล่าจนกลายเป็นคลื่นสีทอง ใบกะหล่ำปลีก็หดตัวเป็นก้อนกลมเล็กๆ ในน้ำร้อน แล้วก็มีหัวไชเท้าที่หั่นเป็นแผ่นบางๆ จนสุกใส กล่องอาหารอะลูมิเนียมถูกเปิดออก น้ำซุปสีแดงและผักที่สุกแล้วถูกตักใส่ลงไป

มีคนเข้ามาเพิ่มอีกสองสามคน เมื่อเข้ามาในห้องก็จามทันที “กลิ่นอะไรนี่? พวกคุณกินพริกไทยกันเหรอ?” 

สวี่เว่ยตงกัดแครอทครึ่งชิ้น มันส่งเสียง ‘กร๊วบๆ’ พร้อมกับรสเผ็ดและรสชา สำหรับลิ้นของคนในยุค 70 ที่ยังไม่เคยเจอเรื่องแบบนี้ รสชาตินี้มันรุนแรงมากจนทำให้วิญญาณของเขายกระดับขึ้นไปเลย!

โจวเย่าจู่กินเผ็ดไม่ได้ แต่เขาก็ดันซดน้ำซุปสีแดงเข้าไปก่อน ทำให้เขาต้องรีบดื่มน้ำเปล่าตาม ลูกกระเดือกของเขาเลื่อนขึ้นลงอย่างรุนแรง “เจ๋งเลยครับ หัวหน้าเฉียน นี่มันยอดเยี่ยมกว่าอาหารสามอย่างหลักๆ ในโรงอาหารของเราเยอะเลยครับ!” 

หวังตงชอบรสชาติที่กระตุ้นความรู้สึกแบบนี้ เขาถือกล่องอาหารอะลูมิเนียมที่ร้อนๆ แล้วตักกับข้าวเข้าไปในปากอย่างต่อเนื่องจนกระดุมบนเสื้อเครื่องแบบของเขาหลุดออกเขาก็ไม่รู้ตัวเลย

“อย่าเพิ่งนิ่งเฉยครับ!” เฉียนจิ้นตักมันฝรั่งแผ่นบางๆ ลงในหม้อ “มา! ลองชิมกันเลย!” กลิ่นหอมของหมาล่าปรากฏขึ้นเป็นครั้งแรกในตึกแถวเก่าๆ กลิ่นนี้พุ่งไปทั่วห้อง ทำให้ต่อมรับรสของทุกคนสั่นสะเทือนไปหมด!

“อร่อยครับ อร่อยจริงๆ!”

“อากาศหนาวแบบนี้ ซดน้ำซุปไปสองคำก็อุ่นแล้วครับ!”

“นี่คือหม้อไฟใช่ไหมครับ? ไม่แปลกใจเลยที่คนเมืองหลวงชอบกินกัน ถ้าเอาเนื้อแกะไปต้มด้วยจะขนาดไหน?”

ทุกคนต่างชื่นชมเป็นเสียงเดียวกัน ไม่มีใครคัดค้านเลย แม้แต่คนที่กินเผ็ดไม่ได้ก็ยังติดใจในความรู้สึกที่ทำให้ร่างกายอบอุ่นนี้ โดยเฉพาะสมาชิกหน่วยบุกเบิกที่เพิ่งมาถึง อากาศหนาวจนหายใจออกมาเป็นควันสีขาว 

พวกเขาออกจากบ้านแต่เช้าจนจมูกและหูเย็นไปหมด ตัวเย็นจนทำไอติมได้เลย แต่เมื่อเข้ามาในห้องแล้วได้ซดน้ำซุปสีแดงเข้าไปหนึ่งคำ มันทั้งร้อนและชา! ร่างกายก็กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง!

เฉียนจิ้นยิ้มแล้วพูดว่า “เมื่อวานเราไปช่วยงานในชนบท หน่วยผลิตก็ให้ผักพวกเรามาเยอะมาก”

“ถ้าพวกเราใช้ผักพวกนี้ไปขายที่ท่าเรือ ที่สถานีรถไฟ และสถานีขนส่งให้แรงงาน พวกคุณคิดว่าธุรกิจนี้จะเป็นยังไงบ้างครับ?”

สวี่เว่ยตงเช็ดปากแล้วพูดอย่างหนักแน่น “จะถามทำไมครับ? ต้องขายดีเป็นเทน้ำเทท่าอยู่แล้ว!”

โจวเย่าจู่เป็นคนระมัดระวังเสมอ “พวกเราจะทำธุรกิจเหรอครับ? ไม่ได้หรอกครับ มันไม่ตรงกับนโยบาย!”

เฉียนจิ้นกำลังจะอธิบาย จูเทาพูดว่า “พวกเราไม่ได้ทำธุรกิจธรรมดาครับ ในน้ำซุปหมาล่านี้ผมได้ลิ้มรสความหวังของฤดูใบไม้ผลิ พวกเรากำลังช่วยให้ประชาชนย้อนกลับไปนึกถึงและใฝ่ฝันถึงความสวยงามของฤดูใบไม้ผลิในฤดูใบไม้ร่วงที่หนาวเหน็บ!”

จ้าวโป๋ก็พยักหน้า “นี่คืออาหารปฏิวัติครับ มันไม่เหมือนอาหารทั่วไป ดูสิมันแดงฉานเลย การกินสิ่งนี้ไม่ใช่แค่การกินข้าว แต่มันคือการกินความกระตือรือร้นของชนชั้นแรงงาน!”

มีคนพูดอีกว่า “โดยเฉพาะต้องให้เด็กๆ ที่เตรียมตัวสอบได้กินด้วย สิ่งนี้มันทั้งเผ็ดและร้อนพอที่จะละลายดินที่แข็งในจิตใจของพวกเขา ทำให้พวกเขาสามารถเรียนรู้ได้ดีขึ้น และในอนาคตก็จะสามารถรับใช้ประชาชนได้ดีขึ้น!” 

โจวเย่าจู่หัวเราะออกมาไม่ได้ “พวกคุณหวังว่าตอนที่ถูกเหล่าสวี่นำคนมาจับแล้วพูดแบบนี้จะทำให้พวกเขายอมอ่อนข้อให้ได้นะครับ”

หน่วยงานที่ปราบปรามการเก็งกำไรเป็นศัตรูตัวฉกาจของพวกเขา ทุกคนมองไปที่สวี่เว่ยตง สวี่เว่ยตงแก้มตุ่ย ไม่สนใจอะไร เขาแค่ก้มหน้าก้มตากิน! แกล้งทำเป็นหูหนวกตาบอด

น้ำซุปหมาล่านี้ขายดีมาก เน้นความเข้มข้นและหอม ผักที่ต้มแล้วจะเผ็ดแต่ไม่แสบ ชาแต่ไม่ขม กลิ่นหอมฟุ้ง กินแล้วต้องกินอีก หมีกังครุ่นคิดแล้วพูดว่า “ตั้งวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็ก แล้วไม่ทำร้านอาหาร แต่พวกเราทำเพื่อรับใช้ประชาชนดีกว่า พวกเราจะเข็นรถเข็นออกไปขาย!”

วิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กคืออะไร? นี่คือรูปแบบองค์กรทางเศรษฐกิจในยุคเศรษฐกิจแบบวางแผนในปัจจุบัน ก่อตั้งโดยหน่วยงานระดับรากหญ้า เช่น คณะกรรมการชุมชน หรือหน่วยผลิตของคอมมูน

เฉียนจิ้นพยักหน้าแล้วพูดว่า “ถูกต้องครับ! ทีมหมีพูดถูกแล้วครับ พวกคุณกินกันให้สบายใจเถอะ”

“ผมสามารถบอกพวกคุณได้อย่างมีความรับผิดชอบว่า พวกเราไม่ได้ทำร้านอาหาร แต่เราจะตั้งวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กเพื่อขายหมาล่าทั่ง ซึ่งมันสามารถทำได้”

“ผมได้คุยกับผู้อำนวยการเว่ยแล้ว ผู้อำนวยการเว่ยรับปากว่าจะให้คณะกรรมการชุมชนช่วยพวกเรายื่นเรื่องขอตั้งวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กนี้!”

ตอนนี้บุคคลทั่วไปไม่สามารถทำธุรกิจได้ แต่กลุ่มคนสามารถทำได้ บางคอมมูนตั้งโรงงานอิฐ บางหน่วยผลิตตั้งโรงงานทำเต้าหู้หรือร้านคั้นน้ำมัน รวมถึงร้านตีเหล็กที่เฉียนจิ้นคุ้นเคยจริงๆ แล้วก็เป็นวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กเช่นกัน

วิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กมีสามคุณสมบัติ

1. ทรัพยากรการผลิตเป็นของกลุ่มแรงงาน ไม่เกี่ยวข้องกับการควบคุมโดยตรงของรัฐ

2. สมาชิกทำงานร่วมกัน โดยเน้นการแบ่งปันตามผลงาน ซึ่งสะท้อนคุณสมบัติทางเศรษฐกิจแบบสังคมนิยม

3. มีขนาดและระดับที่เล็ก ทำให้สามารถจัดการได้ในระดับชุมชนหรือคณะกรรมการชุมชน

เฉียนจิ้นอธิบายให้พวกเขาฟังว่าวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กนี้กำลังอยู่ในระหว่างการยื่นเรื่อง 

การยื่นเรื่องนั้นง่าย แต่ขั้นตอนการอนุมัติหลักนั้นมีมากเกินไป ขั้นตอนแรกง่ายที่สุด คือคณะกรรมการชุมชนต้องยื่นเอกสารการขอจัดตั้งวิสาหกิจ รวมถึงขอบเขตการดำเนินงาน องค์ประกอบของบุคลากร และแหล่งที่มาของเงินทุน เรื่องเหล่านี้เว่ยเซียงหมี่ (หญิงหนึ่งในคณะกรรมการชุมชน) ไม่ต้องให้เฉียนจิ้นกังวล 

เธอทำเรื่องนี้เพื่อตอบแทนน้ำใจและเพื่อสร้างผลงานให้ตัวเอง เธอจึงแอบหาคนมาช่วยเตรียมเอกสารให้ นอกจากนี้ คณะกรรมการชุมชนยังต้องมีเอกสารยืนยันสถานที่ผลิต ซึ่งใช้ห้อง 204 ดังนั้น เมื่อวิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กนี้ได้รับการจัดตั้งขึ้น เฉียนจิ้นก็สามารถใช้ห้อง 204 ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายแล้ว

ขั้นตอนที่สองคือการอนุมัติจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในเขต สำนักงานอุตสาหกรรมและการพาณิชย์ สำนักงานบริหารงานหัตถกรรม และสำหรับวิสาหกิจด้านอาหารก็ต้องได้รับการอนุมัติจากสำนักงานอนามัยด้วย

ขั้นตอนที่สามคือการจดทะเบียนกับคณะกรรมการวางแผน เพื่อให้แน่ใจว่าได้รวมอยู่ในตัวชี้วัดแผนเศรษฐกิจท้องถิ่น

ขั้นตอนสุดท้ายคือการจดทะเบียนทางอุตสาหกรรมและการพาณิชย์ และขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจ ในยุคนั้นยังไม่มีใบอนุญาตประกอบธุรกิจ วิสาหกิจรวมกลุ่มขนาดเล็กใดๆ ที่ต้องการทำธุรกิจต้องมีใบอนุญาต 

เฉียนจิ้นอธิบายให้สมาชิกหน่วยบุกเบิกฟังทีละขั้นตอน เมื่อพวกเขารู้ว่ามีความหวังที่จะขายหมาล่าทั่งในตลาดได้ พวกเขาก็ดีใจมาก “ถึงตอนนั้นพวกเราก็จะมีโรงอาหารแบบสังคมนิยมแล้ว แรงงาน ชาวนา และทหารได้กินแล้วต้องบอกว่าอร่อยแน่นอนครับ”

พวกเขาได้กินแล้ว รู้รสชาติของหมาล่าทั่งเป็นอย่างดี ถ้าสามารถขายได้ ก็ต้องขายได้ราคาดีมากแน่นอน เพราะเมื่อลองเทียบกับตัวเองแล้ว พวกเขาที่เป็นสมาชิกหน่วยบุกเบิกที่ไม่มีเงินก็ยังเต็มใจที่จะจ่ายเงินซื้อหมาล่าทั่งกินเลย ในวันที่อากาศหนาวๆ ได้กินอาหารร้อนๆ ที่มีทั้งผัก น้ำมัน และน้ำซุปแบบนี้ เป็นการปลอบประโลมจิตวิญญาณได้ดีจริงๆ!